Źródło ilustracji: MIIWŚ.

Odtworzony zostanie manewr sprzed stu lat – wejścia polskiego wojska na Westerplatte

Wolność i mądrość napływa do województwa pomorskiego, zwłaszcza nad Zatokę Gdańską systematycznie od co najmniej 108 lat, czyli od 1918 roku. Była kilkuletnia przerwą na II wojnę światową. W tym okresie ponad wieku, ukształtowała się w województwie pomorskim Cywilizacja Mądrości i Wolności.

W ponadstuletniej historii tej Cywilizacji ważny jest m.in. następujący moment: 100 lat temu powstała Polska Wojskowa Składnica Tranzytowa na Półwyspie Westerplatte, w Wolnym Mieście Gdańsku, czyli przybyli tam polscy żołnierze. W najbliższą niedzielę, niezwykła historia tego wydarzenia zostanie przypomniana właśnie na Westerplatte. Oto szczegóły:

Setna rocznica przybycia pierwszych polskich żołnierzy na Westerplatte. Zapraszamy na obchody z wojskową asystą

18 stycznia 2026 roku minie dokładnie sto lat od momentu, gdy pierwsi polscy żołnierze objęli służbę na Westerplatte. Z tej okazji Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz 16. Żuławski Pułk Logistyczny Obrońców Westerplatte w Elblągu zapraszają na obchody upamiętniające to wydarzenie. Uroczystość będzie połączeniem ceremoniału wojskowego z żywą lekcją historii – poinformowała red. Aleksandra Trawińska – Rzecznik Prasowy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Oto ciąg dalszy:

W latach 1926 – 1939 na Westerplatte w Wolnym Mieście Gdańsku funkcjonowała polska Wojskowa Składnica Tranzytowa. Na jej terenie mieściły się magazyny amunicyjne strzeżone przez polskich żołnierzy.

Źródło ilustracji: MIIWŚ.

18 stycznia 1926 roku o godzinie 14.00 na pokładzie trałowca ORP Mewa przybył na Westerplatte pierwszy oddział wartowniczy, składający się z jednego oficera, czterech podoficerów oraz szesnastu szeregowych. Oddziałem dowodził porucznik Stefan Konieczny, a żołnierze zostali wystawieni przez 4. Dywizję Piechoty. Był to symboliczny i faktyczny początek polskiej obecności wojskowej nad Bałtykiem, która trwała nieprzerwanie aż do momentu heroicznej obrony Westerplatte we wrześniu 1939 roku.

Aby upamiętnić to wydarzenie, 16. Żuławski Pułk Logistyczny z Elbląga, 13. Dywizjon Trałowców i Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku wspólnie zaplanowały uroczystości na półwyspie. Pododdział żołnierzy 16. Żuławskiego Pułku Logistycznego w umundurowaniu z epoki przypłynie na pokładzie okrętu 13. Dywizjonu Trałowców, odtwarzając manewr swoich poprzedników sprzed stu lat.

Uroczysty apel z asystą wojskową

Wydarzenie zainauguruje uroczysty apel z udziałem wojskowej asysty honorowej 16. Żuławskiego Pułku Logistycznego Obrońców Westerplatte, który rozpocznie się o godz. 12.00 przy Pomniku Obrońców Wybrzeża. Jednostka ta dziedziczy i z dumą kultywuje tradycje Wojskowej Składnicy Tranzytowej, stanowiąc żywy pomost między historią, a współczesnością.

– To nie tylko rocznica historyczna, to również święto polskiego munduru i polskiej obecności nad Bałtykiem – podkreślają organizatorzy. – Chcemy, aby te obchody były żywą lekcją historii, która pozwoli zrozumieć, jak wielkie znaczenie dla II Rzeczypospolitej miała ta niewielka placówka na Westerplatte.

Następnie delegacje uroczyście przemaszerują na Cmentarz Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte, gdzie złożą kwiaty i oddadzą hołd poległym, którzy bronili półwyspu we wrześniu 1939 roku.

Żołnierze z 16. Żuławskiego Pułku Logistycznego, pielęgnując tradycje, jednocześnie dynamicznie wkraczają w XXI wiek. Stawiają na nowoczesność i profesjonalizm. Wykorzystują nowoczesny sprzęt i stale podnoszą kwalifikacje, pełnią kluczową służbę, stojąc na straży wschodniej granicy Polski, NATO i Unii Europejskiej. Niosą też pomoc potrzebującym, na przykład przy usuwaniu skutków powodzi.

Stanowiska edukacyjne i prezentacja zabytkowej armaty z Westerplatte

Muzeum II Wojny Światowej tego dnia wystawi specjalne stanowisko edukacyjne, mieszczące się w namiocie na parkingu niedaleko cmentarza, dostępne od godziny 10.00 do ok. 14.00. Odwiedzający będą mogli wziąć udział w ciekawych aktywnościach przygotowanych przez muzealników.

Dział Archeologii zaprezentuje zabytki, które zostały wydobyte w trakcie prac wykopaliskowych na Westerplatte. Archeolodzy opowiedzą również o dwunastu zakończonych sezonach badań.

Dział Zbiorów i Digitalizacji zaprezentuje kopię tzw. putiłówki – armaty polowej, która była na wyposażeniu Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Pracownicy MIIWŚ opowiedzą o tym, jak armaty tego typu były wykorzystywane przez żołnierzy, oraz o historii egzemplarza znajdującego się Westerplatte w 1939 roku.

Dział Edukacji – za pomocą dioram prezentujących byłe obiekty wojskowe na Westerplatte – przedstawi historię Wojskowej Składnicy Tranzytowej.

Pracownicy Muzeum Westerplatte, będącego oddziałem MIIWŚ, opowiedzą o prowadzonej inwestycji, polegającej na budowie gmachu Muzeum Westerplatte, która docelowo ma zostać zakończona w 2030 roku.

Tego dnia będzie można również zakupić bilet na wystawę „Pamięć w ziemi zapisana. Archeologia Westerplatte” prezentowaną w dawnej elektrowni Wojskowej Składnicy Tranzytowej w cenie 1 zł!

Osoby chętne będą mogły również zwiedzić wystawę wraz z archeologami – kuratorami ekspozycji. Oprowadzania rozpoczną się o godz. 10.30, 12.30, 13.30, 14.30 (obowiązują zapisy poprzez stronę internetową Muzeum; grupy liczyć będą maksymalnie 20 osób, a każde oprowadzanie potrwa około godziny).

Zaplanowano także bezpłatne spacery po terenie półwyspu z pracownikami Oddziału Westerplatte, które rozpoczynają się o godz. 10.00, 12.30 i 14.30 (obowiązują zapisy; grupy liczyć będą maksymalnie do 20 osób, spacer trwa 90 minut).

Serdecznie zachęcamy mieszkańców Trójmiasta, Elbląga oraz turystów do udziału w tym wyjątkowym jubileuszu. Bądźmy razem w miejscu, gdzie sto lat temu zaczęła się tworzyć jedna z najważniejszych kart polskiej historii wojskowej!

Miejsce: Półwysep Westerplatte, Gdańsk

Uroczysty apel przy Pomniku Obrońców Wybrzeża

Start: godz. 12.00

Strefa edukacyjna: namiot na parkingu przy cmentarzu (godz. 10.00-14.00).

Wstęp wolny – zachęca red. Aleksandra Trawińska – Rzecznik Prasowy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Cywilizacja Mądrości i Wolności

Jak widać, oferta feryjna Gdyni na jej stulecie otrzymania praw miejskich, jest bardzo bogata. Wiek to dużo, ale jednocześnie mało na wypracowanie takiego potencjału. Komu Gdynia zawdzięcza swój taki wysoki status naukowy, edukacyjny, przemysłowy? Swym budowniczym, a konkretnie Cywilizacji Mądrości i Wolności, stworzonej przez osoby (np. przez Eugeniusza Kwiatkowskiego i Tadeusza Wendę), które po 10 lutego 1920 roku zaczęły przyjeżdżać nad Zatokę Gdańską, a zwłaszcza do Gdyni, z terenów Polski położonych na wschód, na południe i na południowy zachód od Gdańska. Te osoby były i są kreatorami nowoczesnego województwa pomorskiego, uwolniły mieszkańców np. Pobrzeża i Pojezierza Kaszubskiego z zakorzenienia w zacofaniu i w nędzy, zmniejszyły analfabetyzm na tym terenie.

Fot. Kazimierz Netka.

Jednym z najważniejszych dzieł Cywilizacji Mądrości i Wolności jest zbudowanie Gdyni, dzięki czemu nastąpiła poprawa warunków życia mieszkańców Pobrzeża Kaszubskiego i Pojezierza Kaszubskiego, m.in. poprzez danie im dodatkowych źródeł utrzymania, stworzenie miejsc pracy. Największe, najznaczniejsze dzieło Cywilizacji Mądrości i Wolności po II wojnie światowej (wzmocnionej napływem np. Kresowian wschodnich – ekspatriantów, a także z innych regionów Polski na wschód, na południe i na południowy zachód od Gdańska, osób nieskażonych służbą na rzecz Hitlera) – to np. rewitalizacja naszej wolności, zainaugurowana latem 1980 roku na Żuławach: w Tczewie na Kociewiu i w Gdańsku – stolicy Żuław Gdańskich, a zakończona utworzeniem NSZZ Solidarność oraz pokazaniem światu, że można i warto walczyć o wolność. Urządzili Gdańsk, Gdynię, województwo pomorskie takimi, jakimi są dzisiaj – dla wszystkich, nie tylko dla jednej nacji. Oddawali życie m.in. za Gdańsk i za wolność.

Kazimierz Netka

Proszę, czytaj również na portalu: Pulsarowy.pl