Na zdjęciu: Uczestnicy konferencji dotyczącej wykorzystania systemu TETRA przez Morską Służbę Poszukiwania i Ratownictwa w Gdyni. Fot. Kazimierz Netka.

Energa pomaga ocalać życie rozbitkom na morzu, wesprze też służby ratownictwa i zarządzania kryzysowego na lądzie.

Pamiętamy noc z 11 na 12 sierpnia 2017 roku – gdy huragan powalił lasy, zniszczył budynki, zabił kilka osób na Pomorzu. Przestała funkcjonować łączność na obszarach gdzie huragan wystąpił Jedynie Grupa Energa nie utraciła możliwości porozumiewania się i mogła od razu przystąpić do usuwania szkód – na tyle, na ile pozwalały na to warunki terenowe. Energa dysponuje bowiem najbardziej niezawodnym systemem łączności o nazwie: TETRA.

 

Fot. Kazimierz Netka

Z inicjatywy poseł Doroty Arciszewskiej-Mielewczyk – przewodniczącej sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, w ów najnowocześniejszy system łączności TETRA została wyposażona – dzięki Grupie Energa – polska Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, zwana też SAR (Search nad Rescue – Szukaj i Ratuj). Polscy ratownicy morscy mogą być jednymi z najsprawniej działających na Bałtyku. Oficjalne sfinalizowanie najważniejszego morskiego etapu prób systemu TETRA – nowej łączności między statkami SAR – odbyło się w poniedziałek, 18 grudnia, 2017 roku, w Gdyni.

 

Fot. Kazimierz Netka

Po doświadczeniach z orkanem Ksawery, który w 2013 roku pozbawił zasilania ponad 300 tys. naszych odbiorców, zbudowaliśmy własny system łączności. Jako pierwsza firma w Polsce pokryliśmy siecią TETRA obszar porównywalny z powierzchnią Republiki Czeskiej. Nasza sieć zapewnia dużo lepsze zasięgi, niż wykorzystywany komercyjnie GSM. Dlatego część jej funkcjonalności udostępnimy Morskiej Służbie Poszukiwania i Ratownictwa z siedzibą w Gdyni, aby mogła skuteczniej prowadzić akcje na morzu. Polska dołączy do sąsiadów, którzy wykorzystują już takie systemy na Bałtyku. – informuje Adam Kasprzyk – rzecznik prasowy Grupy Energa, w swym komunikacie cytując też wypowiedzi:

 

Fot. Kazimierz Netka

– Energa jako jedyna w Polsce wprowadziła na tak szeroką skalę system TETRA – niezależny od operatorów komórkowych system łączności cyfrowej. Dzięki zastosowanym zabezpieczeniom, jest on bardziej niezawodny w przypadku klęsk żywiołowych i awarii masowych. Sieć pokrywa cały obszar dystrybucji Grupy i obejmuje zasięgiem 85 proc. linii brzegowej Polski – od Kołobrzegu do wschodniej granicy polskiej części Bałtyku. Dlatego Energa udostępni część funkcjonalności systemu Morskiej Służbie Poszukiwania i Ratownictwa (SAR) – mówi Daniel Obajtek – prezes Energa SA.

-Tego typu podejście jest doskonałym przykładem patriotyzmu gospodarczego – raz zainwestowane pieniądze trzeba wykorzystać jak najefektywniej. Udostępnienie systemu łączności obniża barierę wejścia w nowoczesne rozwiązania komunikacyjne dla służby SAR, zaś Energa buduje wizerunek spółki zaangażowanej społecznie wzmacniającej pozycję międzynarodową Polski – mówi posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk – przewodnicząca Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.

Podczas konferencji prasowej pani poseł Dorota Arciszewska-Mielewczyk poinformowała, że koordynatorem projektu jest Jakub Goryszewski. Powiedziała tez, że projekt byłby niemożliwy do zrealizowania, gdyby nie Krystian Górski – pomysłodawca.

 

Fot. Kazimierz Netka

– Ratownicy niosą pomoc wszystkim osobom na morzu, bez względu na to, czy są to turyści, statki handlowe, rybackie czy pasażerskie. Zwalczamy także zagrożenia i zanieczyszczenia olejowe i chemiczne środowiska morskiego – mówi Maciej Zawadzki – dyrektor Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa SAR w Gdyni.

 

Fot. Kazimierz Netka

Podczas konferencji prasowej dyrektor Maciej Zawadzki podkreślił, że MSPiR musi zapewnić łączność ze wszystkimi jednostkami na morzu w systemie GMDSS (Global Maritime Distress and Safety System – Ogólnoświatowy System Bezpieczeństwa i Alarmowania), ale te jednostki nie będą posiadały systemu TETRA, który zapewni łączność między statkami MSPiR. Jednostki SAR muszą mieć taką łączność by funkcjonowała ona w sytuacjach awaryjnych, nawet w takich, gdy inne systemy przestana działać. MSPiR korzysta też z telefonii komórkowej, ale jest ona podatna na uszkodzenia, a system TETRA jest inaczej skonstruowany i zapewnia bezawaryjne działanie. Oprogramowanie, które obecnie funkcjonuje na statkach SAR, bazuje na łączności UKF – pośrednio falowej, a łączność cyfrowa na pewno będzie uzupełnieniem tego typu połączeń, zwłaszcza jeśli chodzi o statki ratownicze.

 

Na zdjęciu, od lewej: Janusz Maziarz – zastępca dyrektora ds. operacyjnych i Maciej Zawadzki – dyrektor Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa SAR w Gdyni. Fot. Kazimierz Netka

– Wydaje nam się, że jesteśmy w stanie SAR-owi zapewnić nie tylko łączność, ale też odpowiednią jakość pracy służb ratowniczych – powiedział podczas konferencji w Gdyni Tomasz Lesiewicz – prezes spółki Energa Enspirion, odpowiedzialnej w Grupie za wdrażanie innowacyjnych produktów.. W ramach patriotyzmu gospodarczego będziemy system TETRA udostępniać także innym podmiotom.

System łączności, który Energa udostępniła służbie SAR został zaprojektowany tak, aby zapewniać łączność nawet w najtrudniejszych sytuacjach kryzysowych i awariach masowych (także podczas blackoutu). Impulsem do jego wdrożenia było przejście orkanu Ksawery w 2013 r., który doprowadził do braku zasilania u ponad 300 tys. klientów Energi. Brak skutecznego systemu łączności wydłużył wówczas czas przerwy w dostawach prądu (wskaźnik SAIDI) o około 20 minut na odbiorcę. W krytycznym momencie nie działało 250 stacji GSM, które z powodu braku zasilania wyłączyły się już po 3 – 4 godzinach.

 

Fot. Kazimierz Netka

– Na tegoroczne nawałnice Energa była dużo lepiej przygotowana: mimo, że system był w fazie testów eksploatacyjnych, znacząco usprawnił prowadzenie działań w terenie i koordynację prac – podkreśla Krystian Górski, zastępca dyrektora Departamentu Telekomunikacji w Energa Operator. Podczas konferencji dyrektor Krystian Górski powiedział, jak doszło do tego, że postanowiono TETRĘ zaoferować polskiemu SAR – Morskiej Służbie Poszukiwania i Ratownictwa w Gdyni. Otóż, okazało się, że skutkiem ubocznym tego systemu jest to, że jego zasięg propaguje (rozprzestrzenia się) w stronę morza. Zamiast walczyć z tym zjawiskiem, Grupa Energa postanowiła je wykorzystać i udostępnić ten obszar zasięgowy MSPiR. Energa może ten zasięg na morzu znacząco poprawić.

Wykorzystywany komercyjnie system telefonii komórkowej GSM nie daje gwarancji łączności w czasie awarii masowych. Sieci GSM nie są projektowane do obsłużenia ruchu w sytuacjach nadzwyczajnych. Kiedy liczba połączeń w sieci znacznie wzrasta, wiele z nich przestaje być realizowanych. Ten efekt, w znacznie mniejszej skali, można zaobserwować podczas przeciążenia sieci komórkowych w Sylwestra. System łączności TETRA to alternatywa wobec GSM, z której korzysta jedynie określona grupa użytkowników (np. monterzy Energi, ratownicy służby SAR). System szyfruje połączenia, daje pełną kontrolę nad łącznością użytkowników i zapewnia co najmniej 36-godzinną ciągłość działania bez zasilania zewnętrznego. Dlatego systemami TETRA posługuje się 27 krajów w Europie.

 

Fot. Kazimierz Netka

Przeznaczeniem TETRA w Energa jest zapewnienie komunikacji głosowej między brygadami pogotowia energetycznego i dyspozytorami, a także transmisja danych technologicznych dla systemów SCADA. System zapewni większe bezpieczeństwo prac na sieci elektroenergetycznej, oraz przyspieszy tempo usuwania awarii masowych.  Dzięki zapewnieniu niezawodnego i szybkiego kanału komunikacyjnego dla urządzeń zdalnie sterowanych poprawi ciągłość dostaw energii elektrycznej.

Grupa postawiła już 123 ze 139 planowanych masztów (przekaźników), a w czerwcu rozpoczęła  próbną eksploatację. Już w sierpniu system wykazał swoją przydatność. Wspomagał Energę podczas usuwania skutków nawałnicy – m.in. skrócił czas przekazywania informacji między brygadami naprawiającymi uszkodzenia linii. Na początku 2018 roku Energa wdroży wszystkie funkcjonalności systemu i uruchomi wszystkie planowane przekaźniki – wówczas, poza niezawodną łącznością, możliwe będzie m.in. zdalne sterowanie odłącznikami energetycznymi na całym obszarze działania (bardziej niezawodne niż używana obecnie transmisja GPRS). W przyszłości  TETRA będzie wykorzystywana w aplikacjach Smart Grid i będzie używana w  automatycznych systemach odbudowy zasilania FDIR (Fault Detection, Isolation and Restoration). Ich  celem jest poprawienie współczynników niezawodnościowych sieci (SAIDI i SAIFI), poprzez znaczące skrócenie awarii zasilania, a także automatyczne izolowanie i ograniczenie do minimum ich obszarów.

Geneza powstania standardu TETRA

 

Fot. Kazimierz Netka

TETRA została opracowany przez Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI) jako bezpieczny standard łączności dla przemysłu i dla służb państwowych. Powstał do wsparcia działania w sytuacjach krytycznych. TETRA jest systemem dyspozytorskim trankingowym przeznaczonym przede wszystkim dla służb bezpieczeństwa publicznego (policja, straż pożarna), ratownictwa, administracji, transportu publicznego (miejskiego czy kolejowego), a także dla dużych przedsiębiorstw, w tym energetycznych. TETRA sprawdza się zarówno doraźnie, np. kiedy trzeba zabezpieczyć imprezy masowe jak i w sytuacjach kryzysowych np. w przypadku awarii konwencjonalnych systemów łączności będących wynikiem klęsk żywiołowych. System TETRA zapewnia łączność radiową użytkownikom rozproszonym na określonym obszarze, który jest niedogodny dla konwencjonalnych systemów łączności. W przypadku energetyki zapewnia zasięgi na rozległych obszarach z dala od skupisk ludzkich, gdzie biegną linie wysokiego i niskiego napięcia. System TETRA jest wykorzystywany w ponad 100 państwach na świecie, w tym w około 50 państwach użytkowany jest przez sektor publiczny.

Grupa Energa

jest jedną z czterech największych grup energetycznych w Polsce, z wiodącą pozycją na polskim rynku pod względem udziału energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych w produkcji własnej. Podstawowa działalność Grupy obejmuje dystrybucję, wytwarzanie oraz obrót energią elektryczną. Dostarcza i sprzedaje prąd ponad 3 mln klientów, zarówno gospodarstwom domowym, jak i przedsiębiorcom.

Grupa Energa jest trzecim największym zintegrowanym operatorem systemu dystrybucyjnego (OSD) w Polsce pod względem wolumenu dostarczanej energii. Sieć dystrybucyjna składa się z linii energetycznych o łącznej długości 185 tys. km i obejmuje swoim zasięgiem obszar blisko 75 tys. km2, co stanowi ok. 24 proc. powierzchni kraju – informuje Adam Kasprzyk – rzecznik prasowy Grupy Energa, w swym komunikacie.

Jak zapewniono podczas konferencji prasowej w SAR w Gdyni, w system TETRA zostaną wyposażone również inne służby, odpowiedzialne za zarządzanie kryzysowe. Wkrótce rozpoczną się rozmowy na ten temat.

Kazimierz Netka