Powstaje Wirtualna Księga Pamięci Ofiar Zamordowanych w Kocborowie na Kociewiu, w latach 1939-1945. Dokument ten tworzą Niemcy, a jego prezentacji dokonali Hagen Markwardt i Robert Parzer – przedstawiciele m.in. Domu Niemiecko-Polskiego oraz Miejsc Pamięci Großschweidnitz i Pirna-Sonnenstein, podczas międzynarodowej konferencji naukowej pt. „Playing God: Eugenics in Modern History”, w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Fot. Kazimierz Netka.

Badanie przeszłości nie może powodować, że znikają nam z pola widzenia przypadki powstawania nowych ośrodków neohitleryzmu

Kto by się spodziewał… Niemcy pomagają nam upamiętniać ofiary zbrodni popełnionych przez niemieckich faszystów. Wykonują część naszych powinności. To nie jest sarkazm, ironia, lecz najprawdziwsza prawda. A my nie ułatwiamy im tego zacnego działania, bo przepisy zabraniają…

Temat wykładu był, można powiedzieć, pospolity. Tak jak zapowiedzi tematyki wielu innych prelekcji, prezentacji, odczytów itp. Wirtualny Dom – przecież czego się nie wymyśli dla propagandy, dla promocji żeby zainteresować słuchaczy, widzów, pozyskać sympatyków. Tu jednak było i jest trochę, a nawet bardzo inaczej… Pomysłodawcy napotykają bowiem na przeszkody… w Polsce.

Fot. Kazimierz Netka.

Powtórzmy: temat wykładu brzmiał: „The victims of ‘Euthanasia’- killings in and from Kocborowo/Konradstein 1939–1945. A virtual memorial book for the victims and its challenges”, po polsku: „Ofiary zbrodni „eutanazji” zamordowane w Kocborowie/Konradstein oraz wywiezione stamtąd w latach 1939–1945. Wirtualna księga pamięci ofiar i związane z nią wyzwania”. Wygłosili go panowie: Hagen Markwardt i Robert Parzer, podczas międzynarodowej konferencji naukowej pt. „Zabawa w Boga – Playing God: Eugenika w dziejach najnowszych – Eugenics in Modern History”, swe wypowiedzi bogato ilustrując slajdami, a niektóre z tych obrazów przedstawiamy w artykule.

Na początek uświadommy sobie jedno: Niemcy pomagają nam upamiętniać zbrodnie dokonane przez nacjonalistów, przez nazistów. A co u nas sie dzieje: wdrażamy nacjonalizm, wykorzystując do tego wszelkie okazje, sposobności, miejsca. Segregujemy mieszkańców Polski. My, Polacy? Czy może ktoś inny. Na przykład ci, którzy selekcjonują m.in. w publikacjach, społeczeństwo województwa pomorskiego na Polaków i Kaszubów. Ci, dla których w mieszkańcach Gdyni liczą się tylko Kaszubi, a pozostali obywatele są dla nich jakby osobnikami gorszego sortu. Na tyle gorszego, że można ich, Polaków, a także np.: Ukraińców, Żydów, Romów, Podhalan, Lwowian, Wilniuków, Ślązaków, Łemków, Podlasian, Polesian, Kresowian – ekspatriantów, Warmiaków, Mazurów, Kociewiaków, Borowiaków, Żuławian i wielu, których tutaj nie wspominamy, można określić jednym słowem: „inni”?, Na przykład ci „inni” którzy budowali Gdynię. Czyżby Pomorze, województwo pomorskie stały się doskonałym gruntem do rozwoju neohitleryzmu? – to taka rewelacja, wtrącenie, właśnie w związku z tematyką wspomnianej konferencji. Duch nacjonalizmu ciągle straszy…

A Niemcy przybywają do województwa pomorskiego i przypominają, ostrzegają, że hitleryzm, nacjonalizm, nazizm to były rzeczy straszne. Czy przedstawiciele terenów, na których były skupiska zwolenników hitleryzmu, np. na Pojezierzu Kaszubskim i na Pobrzeżu Kaszubskim to zrozumieją? Czy będą nadal tych „innych” wymazywać z historii? – takie wnioski nam się nasunęły po wysłuchaniu wykładów podczas konferencji „Zabawa w Boga” zorganizowanej w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Fot. Kazimierz Netka.

Wróćmy jednak to tematu, który być może uzdrowi sytuację w województwie pomorskim: „Ofiary zbrodni „eutanazji” zamordowane w Kocborowie/Konradstein oraz wywiezione stamtąd w latach 1939–1945. Wirtualna księga pamięci ofiar i związane z nią wyzwania” – którego autorami są panowie Hagen Markwardt i Robert Parzer, z Niemiec.

Fot. Kazimierz Netka.

Oto wiadomości o wspomnianych panach naukowcach, które znaleźliśmy w internecie i podane zostały przez prowadzącego wspomnianą konferencję w Muzeum II Wojny Światowej:

Hagen Markwardt – przedstawiciel Miejsca Pamięci Pirna-Sonnenstein Memorial – Fundacja Saksońskich Miejsc Pamięci, jest historykiem i pracownikiem naukowym miejsca pamięci Pirna-Sonnenstein Memorial, odpowiedzialnym za dokumentację naukową oraz pracę edukacyjną i public relations. Zajmuje się historią miejsc zagłady nazistowskiej, upamiętnieniem jej ofiar.

Robert Parzer – historyk, polonista, zajmujący się m.in. historią narodowego socjalizmu w Niemczech i w Polsce, badaniem nazistowskich zbrodni eutanazji, historią Polski zwłaszcza podczas II wojny światowej, eutanazji w czasie II wojny światowej oraz aspektów kultury pamięci w przestrzeniach wirtualnych. Od marca 2023 roku jest pracownikiem naukowym w Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów Europy w Berlinie. Studiował historię i slawistykę m.in. w Uniwersytecie w Poczdamie.

Fot. Kazimierz Netka.

– Ofiary eutanazji są oczywiście obiektem wielu badań. Często są one, te ofiary, zapominane, albo raczej w dużej części nieznane. Oczywiście chcemy zwrócić im należną pamięć – powiedział, inaugurując wykład, Hagen Markwardt:

Fot. Kazimierz Netka.

 – Chodzi tutaj nie tylko o zrozumienie, poznanie form ich eksterminacji, ale również o to, aby pamiętać o nich.

Centralnym aspektem eutanazji było to, że w większości przypadków zabierano ofiarom tożsamość, a nie informowano o ich losach lub informacja była gubiona w latach II wojny i po niej. Tak więc zidentyfikowanie konkretnych nazwisk i historii życia tych ofiar jest jednym z głównych zadań Miejsc Pamięci Dedykowanych Ofiarom Eutanazji. Ta praca nie jest tylko samą w sobie próbą badań dla samych badań. Chcemy przywrócić pamięć rodzinom. To zadanie zostało wzmocnione w ostatnich latach w ramach zwiększania zakresu badań na całą Europę.

Coraz częściej otrzymujemy żądania, czy też prośby o historię konkretnych osób. Zazwyczaj rodziny pamiętają tylko wzmianki lub jakieś częściowe relacje osób, które już zmarły. Natomiast sama wiedza, którą posiadamy, jest również fragmentaryczna i ograniczona. Dlatego właśnie Dom Niemiecko-Polski oraz miejsca pamięci Großschweidnitz i Pirna-Sonnenstein zdecydowały się stworzyć wirtualną księgę pamięci ofiar zamordowanych w Kocborowie w latach 1939-1945.

Dlaczego bierzemy udział w tym projekcie? Od roku 2000 upamiętniono niemalże 1500 osób, które zostały zamordowane między latami 1936-1945. Nawet przed otwarciem naszej placówki prowadziliśmy pracę tak, aby stworzyć bazę danych ofiar.

Od roku 2009 nasza placówka uwidocznia nazwiska z danych ofiar na specjalnej wystawie. Do tej chwili tylko ponad 1000 to ofiary znane z imienia i nazwiska. Również upamiętniamy ponad 5500 osób, które zostały zgładzone w sanatorium Konradstein w latach 1939 – 1945 z powodów głodzenia lub też zatrucia lekami.

Od 2023 roku mamy już wirtualną księgę pamięci, księgę pamięci, która dedykowana jest wszystkim ofiarom. Były to lokalne inicjatywy. Wkrótce stało się oczywistym, że miejsca te mają bardzo ważny charakter ponadregionalny. Były one kluczowymi punktami w sieci Rzeszy, która prowadziła do fizycznej likwidacji ludzi.

Fot. Kazimierz Netka.

Mapa ta pokazuje rejon objęty działaniami tej placówki, tego miejsca. Wiemy, wiele ofiar pochodziło ze wschodniej części Reichu, ale również z terenu, który był okupowany od 1938 roku, jak również z zachodnich Prus. Dla nas zawsze było ważnym zadaniem to, by upamiętniać ofiary poprzez prezentacje, publikacje lub też wystawy mobilne. Dzięki również kontaktowi internetowemu coraz większe jest zainteresowanie naszą pracą. Pojawiają się pytania związane z historią rodzinną. Upamiętnienie morderstw eutanazji stało się więc zadaniem obejmującym większy obszar pamięci. Niestety, cały czas zmagamy się z ograniczeniami wynikającymi się z niewystarczającej wiedzy.

German – Polish House postrzega siebie jako zaangażowany w ten projekt upamiętnienia, jest naszym partnerem w projekcie. Rozpoznaje on brutalny charakter niemieckiej okupacji w Polsce, jako głównego punktu referencji w relacjach polsko – niemieckich.

Dlaczego wybraliśmy Kocborowo? Przecież nasz Konradstein, Konrad Stein to Kocborowo. Mamy tam ponad 500 osób, które zostały przeniesione do Saksonii jako część akcji T4. Większość z nich nie przeżyła II wojny światowej. Ponadto sanatorium i dom opieki były zaangażowane w proces eutanazji na wiele sposobów. Zarówno Polacy jak i Niemcy byli ofiarami tego procesu. Oczywiście tego rodzaju połączenia, można mówić, że zostały stworzone dla innych instytucji psychiatrycznych i dlatego projekt wirtualnej księgi pamięci ofiar jest tak naprawdę początkiem przyszłego procesu upamiętnienia.

Placówka została otwarta w regionie zachodnich Prus w 1885 roku. Podczas okresu międzywojennego stała się częścią Polski. Po rozpoczęciu okupacji Polski przez wehrmacht w 1939 roku instytucja stała się częścią nowokreowanego regionu zachodnich Prus, który jak i inne anektowane terytoria stał się poligonem niejako metod eksterminacji.

Stał się miejscem, w którym wprowadzano w życie politykę eutanazji. Podczas okresu wojny ponad 1400 osób, w tym wiele osób pochodzenia żydowskiego, zostało zamordowanych w tym miejscu. W latach 1940 – 1942 zaczęło się mordowanie dzieci jako część programu eutanazji. W lipcu 1941 ponad 1000 osób zostało wysłanych do Kocborowa. Około 300 zostało zgładzonych w komorach gazowych. Kolejne – za pomocą przedawkowania leków i głodzenia.

Tysiące ludzi zostało zgładzonych w Konradsteinie, aż do ich wyzwolenia przez Armię Czerwoną w marcu 1945 roku. Warunki, w jakich te osoby zostały zgładzone są w dalszym ciągu nieznane. Konradstein jest swego rodzaju pośrednim miejscem upamiętnienia, natomiast upamiętnia ono przestępstwa antysemityzmu i eksterminacji.

Nie ograniczamy się do jednej lokalizacji, materiały źródłowe, podobnie jak te przykłady, pochodzą z wschodnich Prus – dokumentacja jest tu całkiem niezła – więc tworzy dobrą bazę do upamiętnienia.

Chciałbym teraz podzielić się z Państwem kilkoma biografiami, które dają nam wgląd w to, jak ten proces eksterminacji przebiegał.

Jeden z pacjentów został przyjęty do Kocborowa w roku 1939. Podczas wejścia w dalszym ciągu widać było ślady starej instytucji. Tu widzimy tę osobę.

Pierwsze wpisy historii jej choroby są po niemiecku, natomiast z października 1941 po polsku widzimy dokumentację charakteru instytucji. We wrześniu 1939 te medyczne zapisy zostały zaburzone.

Fot. Kazimierz Netka.

Mamy tutaj podsumowanie historii choroby po niemiecku. Z perspektywy medycznej jest ona pełną jest niespokojną pacjentką, ale generalnie rokującą dobrze. W roku 1940 natomiast jej danych zapisów, wideo zapisów przeniesiono do innej placówki. Została przeniesiona do Szpęgawska i tam zastrzelono. Jej dane medyczne to jedne z dwóch materiałów historycznych przekazanych nam przez Berlin.

Fot. Kazimierz Netka.

Mamy tutaj materiały związane z rozstrzeliwaniem ludzi w lasach Szpęgawskich, natomiast nie ma tutaj pełnego wglądu w ten proces. Ponad 500 osób zostało przeniesionych z Konradsteina, z Gdańska, w tym około 800 osób konkretnie z miasta.

Fot. Kazimierz Netka.

Nie tylko niektóre z nich zostały przeniesione do Konradstein. Większość z nich zostały przeniesione do instytucji Kreisberg. Wśród nich był Bronisław Gwisdalski, który urodził się w roku 1896. Bronisław Gwisdalski został przyjęty w roku 1936. Był jednym z pacjentów, który pracował w tej placówce, jako część terapii. Natomiast pierwsze wpisy na temat pacjenta opisują go jako niebezpiecznego zarówno dla pacjentów, jak i pracowników. Uniknął on wczesnej likwidacji, być może dlatego, że był pracownikiem. Następnie przeniesiono go do Saksonii w 1941 roku. Miał jednak szczęście. Nie był wśród ofiar, które przeniesiono bezpośrednio do centrum eksterminacji, ale jego do oddziału psychiatrycznego, o którym słyszeliśmy kilka minut temu. Tam na jego aktach pacjenta naniesiono specjalny znak, jak widzimy tutaj na fotografii. Został zakwalifikowany przez instytucję i jako pacjenta w transferze. Ten termin był używany dla osób, które zostały przyjmowane tymczasowo i które później miały być zamordowane. Potem, jak zaczęła się akcja T4 w sierpniu 1941 roku, Bronisław Gwisdalski pojawił się na miejscu i instytucja ta została później zamieniona w klinikę. Został przyjęty w październiku 1941 roku.

Natomiast liczba miejsca również tu była ograniczona, ponieważ wehrmacht oczekiwał więcej dla swoich żołnierzy. W 1942 dostaje się już do końcowej placówki. Tam w zimę 1940 roku zazwyczaj urządzają masowe mordy. Natomiast po zatrzymaniu akcji T4 tego rodzaju praktyki się zwiększyły; zazwyczaj zabijano pacjentów, którzy nie mogli pracować, którzy byli niebezpieczni lub wymagali bliskiej opieki. Ta decyzja w zasadzie o jego przeniesieniu była wyrokiem kończącym jego życie. Prawdopodobnie został zabity przez podanie nadmierności leków.

To jest jeden z przykładów z listy ofiar powiązanych z Konradsteinem. W jaki sposób te osoby są upamiętniane w tej chwili? Wyjaśni czy też opisze, mój kolega Robert – zapowiedział Hagen Markwardt.

– Słyszeli państwo, czym było Kocborowo, kilka biografii. Co robimy z tymi historiami? Wierzymy, że z uwagi na wielopoziomowe zaangażowanie w morderstwa pacjentów szpital w Kocborowie należy postrzegać jako pośrednie miejsce pamięci – mówił Robert Parzer:

Fot. Kazimierz Netka. 

– Ten projekt ma na celu zamienienie tej przestrzeni i tego miejsca w takie, które jest widzialne.

W ten sposób chcemy przyczynić się do prekoncyliacyjnej międzynarodowej kultury pamięci. Jest to pierwszy krok do ustalenia polsko – niemieckiej przestrzeni pamięci poświęconej ofiarom – pacjentom, mordów wykonanych przez narodowych socjalistów. W Kocborowie już w 1949 roku powstało miejsce pamięci, natomiast o samych wydarzeniach niewiele słyszymy w pamięci publicznej.

Tutaj w muzeum mają państwo wózek inwalidzki (o wózku inwalidzkim z Kocborowa, symbolizującym likwidację osób z niepełnosprawnościami czy zbrodnie na osobach z niepełnosprawnościami, mówi też Mateusz Jasik – zastępca dyrektora Muzeum II Wojny światowej w Gdańsku, podczas otwarcia konferencji; wózek inwalidzki jest też na obrazku wyróżniającym konferencję i był wyświetlany na ekranie podczas obrad).

Fot. Kazimierz Netka.

Są też informacje dotyczące placówki w Kocborowie, ale na samym miejscu szpitala dzisiaj nie ma dobrze wyeksponowanych ani muzeum, ani wystawy. Nie ma nawet dobrze zauważalnej tablicy upamiętniającej wydarzenia; one są, ale całkowicie pozostają niewidoczne w miejscu, w którym były eksterminacje (dodajmy tutaj, że są w Kocborowie i okolicach te upamiętnienia rzeczywiście są mało wyeksponowane, ale istnieją. Zadbano też o nowy, zaktualizowany wizerunek miejsca pamięci w Lasach Szpęgawskich).

Tylko na cmentarzu można się zorientować, że coś tam się wydarzyło, ale też brak jasnego wspomnienia o osobach tam pochowanych i osobach, które prawdopodobnie zostały zamordowane w szpitalu.

Fot. Kazimierz Netka.

Więc jaki jest nasz cel? Chcemy stworzyć wirtualną księgę pamięci wydaną po niemiecku i po polsku, dotyczącą wszystkich pacjentów zabitych w Szpęgawsku, tych przetransportowanych do Saksonii, a także pacjentów, którzy stracili życie w samym szpitalu, wszystkich ofiar – zaakcentował Robert Parzer. I dodał:

– Teraz nie możemy jasno powiedzieć, kto był tam zabity, a kto po prostu umarł naturalnie w szpitalu. Natomiast rozumiemy, postrzegamy ten szpital jako miejsce przemocy w wiadomym reżimie, więc wszystkich pacjentów traktujemy tak, jakby byli ofiarami zbrodni, chyba że znajdą się dowody świadczące przeciwko temu założeniu.

To nic nowego, w tym sensie, że już istnieją bazy danych – przyznał Robert Parzer. To, co państwo tutaj widzą, to baza danych ofiar szpitala psychiatrycznego w Berlinie Buch, jednej z wielu placówek w Berlinie, w której pacjenci ginęli transportowani do miejsc zbrodni związanych z akcją T4. Są tu podstawowe dane pacjentów, takie jak imię, nazwisko, lata urodzenia, transport od, z, do i data śmierci, jeśli dostępna. I one są przedstawione na stronie zawierającą tę bazę danych.

Fot. Kazimierz Netka.

Dlaczego to pokazuję? Jedno z głównych źródeł informacji, które planowaliśmy wykorzystać do stworzenia naszej bazy danych, nie jest dostępnych już do celów badawczych. Tutaj w Archiwach Państwowych w Gdańsku około 4,5 tysiąca pacjentów ma swoje akta. Natomiast nie są one nikomu pokazywane, dlatego że istnieje zapis w polskim prawie dotyczący archiwaliów, który zabrania pokazywania takich akt wcześniej niż przed minięciem 100 lat od dokonania ostatniego wpisu. Czyli w 2039 będzie to możliwe.

My jako uczestnicy projektu być może będziemy jeszcze żyli, ale wielu z członków rodzin ofiar już pewnie nie doczeka tej chwili. I to jest zapis, który jest przestrzegany co do joty; nawet członkowie rodzin, nawet krewni nie mają dostępu do tych akt.

To nie jest problem jedynie dla nas, dla nas naukowców, akademików. Jest to także kwestia natury humanitarnej. Ludzie po prostu chcą wiedzieć, co się stało ich pradziadkom, dziadkom, ale nie mogą się tego dowiedzieć właśnie z powodu obowiązywania tego przepisu.

Oczywiście to prawo ma swój sens, swoje uzasadnienie. Jakiekolwiek zapisy dokumentacje medycznym są wrażliwe. Jeżeli wiemy, że ktoś w 1995 roku był w szpitalu, oczywiście jasne jest, że jego akta medyczne nie są pokazywane publicznie. Natomiast źle, że nie robi się rozróżnienia pomiędzy takimi właśnie aktami z niedawnej przeszłości, a dokumentami ludzi, którzy zginęli z rąk Niemców w okupowanej Polsce.

Myślimy, że ta różnica jednak powinna zaistnieć, zostać zarysowana, ponieważ mówimy o ludziach, którzy zostali zabici przez Niemców w okupowanej Polsce. Oni są ofiarami niewyobrażalnej zbrodni i nie można ich obdarzyć należną pamięcią do momentu, kiedy nie dostaniemy dostępu do tych akt. Dopiero wtedy uzyskamy istotne biograficzne informacje pozwalające ustalić, co się stało z tymi osobami. Czasami będą to listy pisane np. przez ofiary do rodziców, czy w drugą stronę przez rodziców do ofiar.

To jest bardzo niefortunne, dlatego że cała sytuacja była zupełnie inna jeszcze 10 lat temu. Wtedy z moim kolegą napisaliśmy krótką książkę na temat szpitala w Kocborowie. Kiedy odwiedzaliśmy archiwa w 2017 – 2018 roku, te akta były dostępne właściwie powszechnie. Weszliśmy tam, poprosiliśmy, powiedzieliśmy, jesteśmy, proszę o wydanie nam takich akt do wglądu. Dostaliśmy tysiące takich akt, mogliśmy robić zdjęcia. Nie było z tym żadnego problemu.

Natomiast kiedy odwiedziliśmy te archiwa w Gdańsku, najpierw w Gdyni, potem w Gdańsku przed rokiem, pomyśleliśmy, że sytuacja się nie zmieniła. Byliśmy naiwni; przygotowaliśmy swoją wizytę uprzedzając pisemnie archiwum o swej wizycie. Na miejscu właściwie bardzo jasno dano nam do zrozumienia, że nie mamy dostępu do tych akt i musimy opuścić archiwum. Szkoda, bo sytuacja naprawdę była zgoła inna 10 lat temu. 10 lat temu wygłosiłem wykład w Berlinie. Zwracając się do niemieckich kolegów z archiwów, powiedziałem im: patrzcie, tam za Odrą, te archiwa są dostępne. Wy, federalne archiwum, nic nikomu nie udostępniacie. Teraz sytuacja jest totalnie odmienna.

Teraz Federalny Bundesarchiv 179 ma ponad tysiąc akt obecnie otwartych. Jeśli udamy się do tego archiwum, na stronę archiwum i poszukamy tych akt, znajdziemy wszystkie nazwiska pacjentów, którzy zginęli wskutek akcji T4 i których akta są przechowywane. Więc teraz ta informacja jest otwarcie dostępna. Podstawowe dane oczywiście: imię, nazwisko, miejsce urodzenia i miejsce ostatniego transportu.

Były ogromne obawy po stronie archiwów. Co się stanie jeśli udostępnimy te nazwiska publicznie? Co powiedzą krewni? Może złożą zażalenia, że teraz oto świat się dowiaduje, że czyjś dziadek przebywał w szpitalu psychiatrycznym. Co się stało? Nic się nie stało. Nie było żadnych takich skarg. Nikt nie wniósł żadnych oskarżeń przeciw archiwum federalnemu. Mamy nadzieję, że sytuacja zmieni się znów w Polsce, bo wierzymy, że to są te informacje, które powinny być dostępne w domenie publicznej i możemy zagwarantować, że nikomu nie stanie się w związku z tym żadna krzywda. Razem z naszymi znajomymi z Centrum Badań Historycznych, z Polskiej Akademii Nauk w Berlinie i z szanownymi kolegami z Muzeum II Wojny Światowej będziemy pracować wraz z Archiwum Narodowym po to, żeby móc odwrócić bieżącą sytuację tak, by baza danych, którą tworzymy mogła powstać.

W tej chwili pracujemy nad innymi dokumentami, ale będziemy też prowadzić dalsze prace, by poprawić jakość tej bazy we współpracy z Narodowym Archiwum w Gdańsku. Bardzo dziękuję za uwagę – powiedział na zakończenie Robert Parzer.

Dlaczego my, Polacy, nie wpadliśmy na pomysł opracowania takiej księgi pamięci? Przecież nie mamy faszystowskich czy prohitlerowskich korzeni… Ale, widocznie tutaj, w województwie pomorskim, nie wszyscy chcą się od swych nacjonalistycznych korzeni odciąć, albo nie potrafią tego zrobić – takie można odnieść wrażenie…

Słuchacze wykładu, który wygłosili Robert Parzer i Hagen Markwardt nie mogli uwierzyć, że tak trudno dostać się do archiwalnych akt sprzed kilkudziesięciu laty, i to dotyczących ważnych wydarzeń wyniszczania ludzkości. Poruszono to również podczas podsumowania – debaty na zakończenie Panelu IV konferencji Zabawa w Boga:

Fot. Kazimierz Netka.

– Zastanawia mnie, jakie informacje na temat indywidualnych pacjentów były zawarte, czy też są i będą zawarte w Waszych upamiętnieniach ofiar? – zadano pytanie.

– W tej chwili nie wiemy na ile rozszerzymy te dane związane z upamiętnieniem. Mamy bazę danych, mamy oczywiście dostępną publiczną bazę danych, w ramach której uzyskaliśmy nazwiska, miejsca urodzeń, daty urodzeń, również daty śmierci. Planujemy również dodanie opcji, w ramach której będzie można nam wysłać wiadomości e-mailem o dalsze informacje. Tak więc te podstawowe dane będą dostępne w bazie danych, natomiast aby otrzymać dalsze informacje, trzeba będzie się z nami skontaktować bezpośrednio e-mailem.

Przede wszystkim jako pierwszy kontakt o nazwiska i daty. Tak więc tak to wygląda na dzień dzisiejszy. Natomiast będzie to możliwe tylko, jeżeli będziemy mieć dostęp do akt. W tej chwili mamy trochę akt z Bundesarchiv, trochę akt z Saksonii, natomiast w innych przypadkach działamy na podstawie archiwów cmentarnych, gdzie mamy notatki na temat tego, w jakim miejscu pochowany jest konkretny pacjent. Tak więc nie ma tego dostępnego w archiwach państwowych, ma to chyba szpital w Kocborowie, tak więc chcemy się temu przyjrzeć i zrobić skan jako pierwszy krok.

– Chciałabym skierować do wszystkich Państwa. Częściowo na to pytanie odpowiedział już ostatni wykład z pomocą tego Memorial Book. Chciałam zapytać o pamięć o tych miejscach. Czy to w ogóle w jakiś sposób funkcjonuje? Czy są jakieś tablice, pomniki?

– No to chyba w naszym przypadku już daliśmy trochę odpowiedzi, ale chciałbym tylko dodać, że podkreślić jeszcze raz, że na miejscu w samym Kocborowie nie ma nic. Jest tylko jedna tablica w budynku administracji, czyli nie za bardzo dostępna dla publiczności. I w części wynika to z tego, że personel czy też administracja boi się informacji. Oni nam to wyjaśnili, że pacjenci mogą być zirytowani tym, że orientują się wtedy zamordowani pacjentów i to może ich po prostu zaniepokoić.

Ja w to nie wierzę i mamy też twarde dowody, że to inaczej może być, bo w niemieckich szpitalach takie informacje są, nie wszędzie. Ale są, są dostępne też dla pacjentów dzisiejszych zakładów i ich to nie irytuje, wręcz odwrotnie. Czasami personel tamtejszej instytucji pracuje z pacjentami nad pamięcią. Razem dyskutują o tym, są spacery, są informacje dla pacjentów, nie ma żadnych, negatywnych reakcji – odpowiedzieli Robert Parzer i Hagen Markwardt – współtwórcy Wirtualnej Księgi Pamięci Ofiar Zamordowanych w Kocborowie w latach 1939 – 1945.

Kazimierz Netka

Proszę, czytaj również na portalu: Pulsarowy.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *