Fot. Kazimierz Netka.
Bałtyk wiele nam daje, ale w razie ataku możemy dużo stracić. Nie jesteśmy bezpieczni, chyba że technologie satelitarne nas obronią
Bałtyk to już nie jest miejsce kojarzące się nam najczęściej z urlopami i wakacjami, ze stoczniami, portami, rybołówstwem, żeglarstwem, kąpielami, sinicami, sztormami, upałami, glonami
Postoczniowa sala przy ulicy Elektryków w Gdańsku, na drugim piętrze, stała się miejscem unikatowej konferencji: Forum Obserwacji Ziemi pod hasłem: „Morze Możliwości. Bezpieczeństwo i odporność”. Jakich możliwości? Niewykluczone, że raczej kłopotów. Jak bardzo jesteśmy uzależnieni od dobrej ochrony z nieba? Uświadomiła nam to Katarzyna Głuchowska, prowadząca tę konferencję:
Fot. Kazimierz Netka.
– Pytanie na rozgrzewkę, szczególnie dla tych, którzy jeszcze są przed swoją pierwszą poranną kawą:
– Czy wiedzą państwo, ile satelitów potrzeba nam do codziennego funkcjonowania? Czekam na odpowiedzi.
– Słońce. Dobrze, inne pomysły, kto da więcej? 4, 1800. Ktoś da więcej? Odpowiem. Otóż według najnowszych badań Uniwersytetu w Auckland opublikowanych w październiku tego roku, więc bardzo świeżych, do codziennego funkcjonowania używamy 15 systemów satelitarnych, na które składa się 7400 satelitów, które wspierają nas w prozaicznych sytuacjach.
Nie mówię tylko o nawigacji samochodowej o systemach łączności czy prognozowaniu pogody, ale też infrastrukturze finansowej, bo tak nawet kupując dzisiaj bilet albo tą poranną kawę korzystali państwo z technologii satelitarnych.
Fot. Kazimierz Netka.
Kiedyś spoglądaliśmy w niebo, żeby poznać tajemnicę wszechświata, a teraz wysyłamy infrastrukturę właśnie w kosmos, żeby zgłębiać tajemnice ziemi. Bo obserwacja ziemi to nie jest już tylko nauka. To bezpieczne gospodarka, odporne państwo i przede wszystkim bezpieczeństwo i trudno wyobrazić sobie lepszą rozmowę na te tematy niż właśnie rozmowa w Gdańsku i dlatego bo to właśnie tutaj 350 lat temu Jan Heweliusz stworzył jedno z najnowocześniejszych, najbardziej rozbudowanych obserwatoriów astronomicznych w całej Europie, a zrobił to na dachach gdańskich kamienic i jest to też miasto, które ma bliską łączność z morzem, z handlem i z rozbudową technologii.
A przede wszystkim jest to miejsce, w którym swoją siedzibę ma polska agencja kosmiczna, bo Gdańsk łączy ziemię z kosmosem, a dokładnie dzisiaj łączy Kosmos z Bałtykiem.
Szanowni państwo, mam ogromny zaszczyt powitać państwa wszystkich oficjalnie na forum obserwacji ziemi 2026 organizowanym pod hasłem bezpieczeństwo i odporność. A ja nazywam się Katarzyna Głuchowska i będę miała przyjemność nawigować po bezkresach agendy tego wydarzenia.
Do uczestników dzisiejszego forum list skierował wicepremier, wiceprezes Rady Ministrów i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. I na wstępie mam ogromny zaszczyt odczytać ten list dla państwa – powiedziała pani prowadząca konferencję.
Fot. Kazimierz Netka.
– Szanowni państwo, mówiąc o bezpieczeństwie morza bałtyckiego i myślę, my myślimy przede wszystkim o ochronie wybrzeża i szlaków żeglugowych. Coraz większe znaczenie ma jednak to, jak skutecznie potrafimy obserwować ten obszar z przestrzeni kosmicznej. Dane satelitarne pozwalają dostrzegać zmiany, monitorować zagrożenia i podejmować decyzje na podstawie aktualnych informacji.
Bałtyk jest dziś obszarem o kluczowym znaczeniu strategicznym. Rosyjskie działania hybrydowe wymierzone w państwa NATO przypominają, jak ważne jest ochrona infrastruktury krytycznej zwłaszcza portów i instalacji energetycznych. Zakłócenia w ich funkcjonowaniu mogą mieć poważ konsekwencje dla gospodarki i bezpieczeństwa całego państwa.
Dlatego potrzebujemy rozwiązań, dzięki którym szybciej zidentyfikujemy zagrożenia i skuteczniej skoordynujemy działania odpowiedzialnych służb.
Jako minister obrony narodowej i szczególną uwagę przywiązuje do rozwoju własnych zdolności rozpoznania satelitarnego siłom zbrojnym rzeczypospolitej polskiej przekazano system, który umożliwia pozyskiwanie zobrazowań radarowych bez względu na porę dnia i warunki pogodowe. To istotne krok w budowaniu niezależności polski w dostępie dodanych geoprzestrzennych.
Dzięki takim inwestycjom wojsko polskie zyskuje nowe możliwości rozpoznania niezbędne do właściwej oceny sytuacji i przygotowania działań obronnych. Rozwijamy zdolności, które jeszcze niedawno pozostawały poza naszym bezpośrednim zasięgiem.
Potencjał obserwacji ziemi wykracza jednak daleko poza zastosowania wojskowe. Informacje z satelitów mogą wspierać administrację publiczną w zarządzaniu kryzysowym, pomagać w monitorowaniu infrastruktury oraz w ocenie skutków klęsk żywiołowych.
Fot. Kazimierz Netka.
W przypadku Bałtyku niezwykle cenna jest także współpraca europejska. Program Copernicus pokazuje, jak wspólne zasoby satelitarne unii europejskiej mogą służyć monitorowaniu stanu morza, bezpieczeństwu żeglugi i szybkiemu reagowaniu na zagrożenia.
Dziękuję Polskiej Agencji Kosmicznej za konsekwentne rozwijanie forum oraz upowszechnianie wiedzy o zastosowaniach technologii satelitarnych. Chciałbym, aby efektem tego spotkania były rozwiązania pozwalające jeszcze lepiej wykorzystywać dane satelitarne w ochronie naszego kraju. Polska potrzebuje własnych zdolności technologicznych i ludzi, którzy potrafią przekładać je na rzeczywiste bezpieczeństwo obywateli.
Z wyrazami szacunku Władysław Kosiniak-Kamysz.
– Szanowni państwo, żeby wynieść polski sektor kosmiczny na jeszcze wyższą orbitę, orbitę rozwoju gospodarczego, orbitę bezpieczeństwa i niezależności technologicznej potrzeba zgrabnego zespołu, ale na czele tego zespołu musi stać zdecydowana liderka. Mam ogromny zaszczyt powitać na scenie panią doktor Martę Wachowicz, prezes Polskiej Agencji Kosmicznej, a państwa proszę o spontaniczne i gromkie brawa.
Dzień dobry państwu w imieniu polskiej agencji kosmicznej jest mi niezmiernie miło powitać państwa. 18 lat temu poznałam fascynujący instytut, który jest tutaj na terenie Pomorza w Sopocie – przypomniała dr Marta Wachowicz – prezes Polskiej Agencji Kosmicznej:
Fot. Kazimierz Netka.
– Myślę tu o Instytucie Oceanologii Polskiej Akademii Nauk i tam jedną z pierwszych rzeczy, którą się dowiedziałam, którą zapamiętałam i do której właśnie chciałam dzisiaj powitanie zacząć, to koledzy z tego Instytutu powiedzieli: Marta, pamiętaj, Bałtyk jest wyjątkowy. Mówi się, że jest tutaj płytką wanną, ale jest wyjątkowy i im bardziej obserwujemy to morze tym bardziej odkrywamy, jak bardzo jest wyjątkowe. I to prawda, bo jest oczywiście stosunkowo płytki, niemal zaniknięty, połączony z oceanem jedynie wąskimi Cieśninami Duńskimi. Wymiana jego wód proszę państwa jest niezmiernie powolna. Szacuje się, że może trwać około 30 lat i jak pomyślimy przez chwilę to to oznacza, to oznacza, że Bałtyk potrzebuje mniej więcej 3 dekad lat, żeby wymienić swoje wody, czyli skutki decyzji będą pozostawać w nim znacznie dłużej niż pamięć o tych decyzjach.
Bałtyk ma więc swoją właśnie szczególną pamięć, pamięć zanieczyszczenia, pamięć presji przemysłowej, zmian zachodzących w jego zlewni i mówi się, że jest morzem wrażliwym. I to to jest taki wątek, który też przyświecał nam w myśleniu w tym roku p forum „Morze możliwości, bezpieczeństwo i odporność”, ale to, że jest morzem, wrażliwym, w którym procesy środowiskowe przede wszystkim wymagają wymagają i monitoringu temperatury wody i fitoplanktonu i wielu aspektów środowiskowych. Ale to to ten monitoring i to konieczność jakby zatroszczenia się o Bałtyk wymaga przede wszystkim wiedzy. I to jest to jest kluczowe.
Fot. Kazimierz Netka.
Musimy mieć tę wiedzę porównywalną, systematyczną i dostępną na czas. I tutaj właśnie pojawia się zagadnienie obserwacji ziemi. Z orbity możemy monitorować i zakwity fitoplanktonu i zmianę linii brzegowej, i skutki sztormów czy potencjalne zanieczyszczenia. Dzięki satelitom radarowym już możemy obserwować powierzchnię morza także nocą i także przez przez chmury; możemy zestawiać informacje z wielu źródeł, obserwować zmiany w czasie i lepiej oczywiście rozumieć procesy, których pojedynczy pomiar by nam nigdy ich nie nie ujawnił.
Ale dzisiaj Bałtyk to oczywiście nie tylko środowisko naturalne. Przez ostatnie kilkanaście lat faktycznie koncentrowaliśmy się na na tej ochronie i myśleniu o Bałtyku w kontekście środowiska naturalnego. A teraz, jak pan wicepremier w swoim liście też wspomniał, to jeden z najważniejszych obszarów bezpieczeństwa i odporności Europy.
Widzimy to oczywiście coraz wyraźnie, że to jest przestrzeń strategiczna i nasi szanowni prelegenci – dwa keynote speech będą też dotykały tego tej tematyki, tego wyzwania: Jak myśleć o Bałtyku? Jak rozmawiać o Bałtyku w kontekście przestrzeni strategicznej, bo to przez Bałtyk przebiegają połączenia telekomunikacyjne, połączenia energetyczne. Tutaj się rozwijają morskie farmy wiatrowe i infrastruktura portowa, logistyczna i od bezpieczeństwa tego stosunkowo niewielkiego akwenu faktycznie zależy funkcjonowanie gospodarek wielu państw, bo to też Bałtyk i mam nadzieję dzisiejsze i jutrzejsze spotkanie uświadomią nam jak bardzo jesteśmy krajem nadbałtyckim, jak mocno jesteśmy związani z krajami skandynawskimi i naszymi tutaj sąsiadami nad Bałtykiem.
W ostatnich latach się bardzo przekonaliśmy, jak trudno jest zapewnienie bezpieczeństwa tej podmorskiej infrastruktury krytycznej, bo morze nie jest pustą przestrzenią między lądami, jest przestrzenią, gdzie się spotykają właśnie te interesy i gospodarcze, i środowiskowe, i bezpieczeństwa więc w tej chwili kluczowym wyzwaniem jest patrzeć na Bałtyk w sposób zintegrowany i szybko identyfikować potencjalne zagrożenia, które na morzu się znajdują. Nie wystarczy oczywiście tylko wykryć zanieczyszczenie. Kluczowa jest wiedza jak te zanieczyszczenia się rozprzestrzeniają. Jakie obszary są zagrożone i kto i jak powinien podjąć działania i do tego potrzebujemy połączenia i obserwacji satelitarnych, i danych morskich, i systemów naziemnych, modeli prognostycznych i oczywiście też wykorzystania sztucznej inteligencji. Bo jak wiemy satelita nie broni kabla podmorskiego.
Ale dostarczę informacji, dzięki której odpowiednie służby będą mogły ten kabel skutecznie chronić.
Fot. Kazimierz Netka.
I tak to o tym kablu to tak jakby myślę o tych kablach, bo często odpowiadam na pytanie jak satelita może chronić kabel. No nie; satelita właśnie dostarcza informacje dane satelitarne, które same w sobie nie zapewniają bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo powstaje wtedy, kiedy się staje wiedzą, a wiedza się staje decyzją, a decyzja nas wprost prowadzi do konkretnego działania. I to jest to jest dla mnie jedno z najważniejszych zadań, które stoi dzisiaj przed polską agencją kosmiczną, bo musimy przechodzić od prezentowania. Od kilku lat jest organizowany forum obserwacji ziemi.
I to już jest czas najwyższy, że od tego prezentowania możliwości, które dają nam dane satelitarne, trzeba przejść do rzeczywistego, codziennego wykorzystania i danych i produktów, które na podstawie tych danych powstają. Polska ma gospodarczo bardzo, bardzo silne podstawy, żeby jak najbardziej te dane wykorzystywać i wprowadzać na rynek nowe produkty. To też jest oczywiście zadania agencji, ale jako kraj rozwijamy i mogę to z dumą powiedzieć, bo agencja monitoruje te aktywności: rozwijamy kompetencje w zakresie satelitów radarowych, przetwarzania danych sztucznej inteligencji, systemów obserwacyjnych i integracji informacji pochodzących z różnych źródeł. Mamy właśnie i instytucje naukowe, i przedsiębiorstwa, które już liczne sukcesy w tym zakresie mają na swoim koncie, ale jeszcze chciałam państwu powiedzieć – to też jest jakby zadanie agencji i to są rzeczy, które tak długofalowo agencja planuje rozwijać, a mianowicie traktujemy i chcemy traktować Bałtyk i ten akwen jako polskie laboratorium do testowania i weryfikacji technologii podwójnego zastosowania. Czy w ogóle technologii kosmicznych i nie myślimy tutaj, chociaż to też jest ważne oczywiście – kolejne programy badawcze czy kolejne programy rozwojowe. Myślimy o konkretnych usługach, o systemach, które pozwalają monitorować środowisko morskie, właśnie infrastruktury krytyczną, identyfikować zagrożenia, wspierać zarządzanie kryzysowe i także zwiększać bezpieczeństwo żeglugi. Takie stworzenie zdolności, dzięki której właściwej instytucji będą mogły otrzymywać nie tylko obrazy satelitarne, ale konkretne informacje potrzebne do działania – to jest nasz cel i tak rozumiem też i tak widzę przyszłość Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej – to dużo platforma zbierająca dane satelitarne, a zarządza nimi właśnie Polska Agencja Kosmiczna, która od tego roku też jest operatorem danych satelitarnych. Więc ten system narodowy system informacji satelitarnej będziemy też w tym kontekście rozwijać, żeby służył tutaj rozwijaniu kompetencji nad Bałtykiem, tak żeby Bałtyk się stał laboratorium takim operacyjnym wykorzystania technologii kosmicznych.
Jeszcze chciałam proszę państwa wspomnieć na czym nad czym intensywnie pracujemy, z czego jestem bardzo zadowolona i patrzę na to z taką dużą radością i optymizmem. Integrujemy tutaj środowisko pomorskie wokół koncepcji ośrodka monitorowania morza bałtyckiego.
Chcielibyśmy zbudować platformę, która właśnie będzie wspierała podejmowanie decyzji, wspierała uzyskiwanie informacji i wiedzy na podstawie danych satelitarnych, tak żeby jak najlepiej podejmować decyzje operacyjne dotyczące infrastruktury krytycznej i w ogóle wszelkich aspektów związanych z bezpieczeństwem morskim, żeby zwiększać i odporność, i bezpieczeństwo.
I współpracujemy właśnie z jednostkami na poziomie samorządowym, centralnym, instytutami, naukowymi, służbami, uczelniami i ta wola i chęć współpracy jest bardzo optymistyczna i już pierwsze kroki za nami. Mam nadzieję, że też dzięki dzięki wsparciu partnerów i InvestGDA i Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i Politechniki Gdańskiej – to nasi najbliżsi współpracownicy – uda nam się w niedalekiej przyszłości wcielić w życie taką właśnie platformę systemów zwiększającą dostęp do danych satelitarnych, ale mam też nadzieję proszę państwa i też właśnie myślę, że też jest taki moment w naszym życiu gospodarczym, naszym życiu społecznym, że ze spotkań coś powinno wynikać, żebyśmy w ogóle realizowali wiedzę już za nami, więc mam nadzieję, że tak też przygotowaliśmy ten program, żeby był po pierwsze inspirujący dla państwa, oczywiście poszerzał wiedzę o danych satelitarnych, ale też żebyśmy mogli wykorzystywać do konkretnych postanowień do konkretnych inspiracji, konkretnych partnerstw, te relacje, które tutaj państwo zawiorą i te tematy, które państwo tutaj zainspirują, więc dobrej współpracy, ciekawych paneli proszę państwa życzę i efektów mam nadzieję w konkretnych projektach, konkretnych porozumieniach i nowych nowych relacjach. Wszystkiego dobrego jeszcze raz. Bardzo serdecznie dziękuję za państwa obecność – powiedziała dr Marta Wachowiak – prezes Polskiej Agencji Kosmicznej.
Dziękujemy bardzo pani prezes. Szanowni państwo, Bałtyk to też infrastruktura energetyczna, dlatego czas na głos Ministerstwa Energii. Zapraszam na scenę pana Artura Dziambora, który odczyta list nadesłany przez ministra energii Miłosza Motykę. Zapraszamy.
Fot. Kazimierz Netka.
– Szanowna pani prezes, szanowni państwo, serdecznie dziękuję za zaproszenie do udziału w Forum Obserwacji Ziemi 2026. Tegoroczne hasło „Morze możliwości. Bezpieczeństwo i odporność” trafnie oddaje znaczenie technologii satelitarnych dla współczesnego bezpieczeństwa państwa. Dane satelitarne coraz częściej wspierają nie tylko naukę i administracje, ale również ochronę infrastruktury krytycznej.
Monitoring zagrożeń oraz podejmowanie decyzji w sytuacjach wymagających szybkiej i wiarygodnej.
Szczególne znaczenie ma to na obszarze Morza Bałtyckiego, gdzie rozwijają się kluczowe dla Polski inwestycje energetyczne i infrastrukturalne.
Z perspektywy sektora energii technologie obserwacji ziemi mogą wspierać ochronę infrastruktury morskiej i portowej, monitorowanie sieci oraz zwiększanie odporności systemu energetycznego. Wraz z rozwojem morskiej energetyki wiatrowej, infrastruktury przesyłowej i terminali rośnie znaczenie narzędzi pozwalających szybciej identyfikować zagrożenia i lepiej chronić strategiczne aktywa.
Bezpieczeństwo energetyczne ma dziś także wymiar cyfrowy. Dlatego 30 października podpisaliśmy porozumienie o utworzeniu pierwszego wyspecjalizowanego zespołu reagowania na incydenty cyberbezpieczeństwa w sektorze energetycznym. Zespół tworzony w strukturach Polskich Sieci Elektroenergetycznych będzie wspierał przedsiębiorstwa w wykrywaniu zagrożeń, ostrzeganiu o nich oraz koordynowaniu reakcji na incydenty mogące wpływać na ciągłość dostaw energii. To szczególnie istotne w sytuacji, gdy infrastruktura energetyczna może być celem zarówno zagrożeń fizycznych, jak i cyberataków.
Odporność państwa wymaga więc połączenia nowoczesnej infrastruktury, skutecznych systemów reagowania oraz dostępu do wiarygodnych danych i informacji. Dlatego tak ważna jest współpraca administracji publicznej sektora kosmicznego energetyki, nauki i przedsiębiorstw.
Forum obserwacji ziemi tworzy przestrzeń właśnie do takiego dialogu i do rozwijania praktycznych zastosowań technologii satelitarnych na potrzeby strategicznych zadań państwa.
Życzę państwu konkretnych wniosków oraz dalszego rozwijania polskich zdolności w obszarze obserwacji ziemi, które będą wzmacniały bezpieczeństwo i odporność naszego kraju.
Z wyrazami szacunku Miłosz Motyka.
- Szanowni państwo, tak jak mówiłem było krótko. Ja niestety muszę państwu opuścić, ponieważ studenci nie wybaczyliby, gdyby mi nie zdążył na zajęcia. O dziekanie nie wspomnę, ale będę oglądał transmisję online. Dziękuję pięknie – powiedział reprezentujący Ministerstwo Energii dyrektor Artur Dziambor i pożegnał się z uczestnikami Forum.
Dziękujemy serdecznie, a głos zabierze Zbysław Ziemacki, Dyrektor Departamentu Innowacyjności i Polityki Kosmicznej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. Zapraszamy, prosimy o brawa oczywiście.
– Dzień dobry. Szanowni państwo, ja króciutko też, bo już dużo zostało powiedziane, przeczytane, tak że dodam tylko od siebie w ogóle super miejsce. Gratulacje dla Polsy, super organizacja. Witam serdecznie. Szanowni państwo, bezpieczeństwo i odporność to jest rzeczywiście kluczowy watek w dzisiejszych czasach – mówił Zbysław Ziemacki, Dyrektor Departamentu Innowacyjności i Polityki Kosmicznej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii:
Fot. Kazimierz Netka.
Dość powiedzieć, że nowa perspektywa budżetowa unii europejskiej, do której się przygotowujemy mocno już teraz i europejski fundusz konkurencyjności to będzie 450 miliardów euro. Na wydatki związane właśnie z bezpieczeństwem i obronnością będzie mniej więcej 1/3 tego budżetu. Przemysł kosmiczny także tutaj pani prezes dużo mówiła na temat współpracy i to będzie kluczowe.
To, kto sięgnie po te środki, to będą te firmy, te jednostki naukowe, które będą umiały dobrze współpracować, bo Europa musi budować swoją odporność, swoje bezpieczeństwo i tą piętą Achillesową to jest dywersyfikacja, rozdrobnienie różnego rodzaju projektów. Jedyna metoda żeby skutecznie konkurować na arenie światowej, to jest odpowiednia skala i odpowiednie zebranie kompetencji.
A temat obserwacji i położenie, umiejscowienie tego w rejonie morza bałtyckiego – dzisiaj jesteśmy na pomorzu – wczoraj byliśmy w Polskiej Agencji Kosmicznej Trzy Lipy 3 i tutaj naprawdę tu się dzieje.
Miałem przyjemność teraz być w Szwecji rozmawiać o współpracy badawczo-rozwojowej w ramach projektu orka z ministerstwem obrony narodowej, gdzie szwedzkie firmy szwedzcy naukowcy prezentowali swoje projekty i polscy naukowcy prezentowali swoje projekty: między innymi Akademia Marynarki Wojennej.
Naprawdę nie mamy się czego wstydzić. Rankingi innowacyjności co prawda mówią co innego. Top 3 to jest Dania, Szwecja. Polska zajmuje z góry upatrzoną pozycję: jest czwarta od końca w Europie jeśli chodzi o innowacyjność, natomiast rzeczywistość tego nie oddaje. Naprawdę mamy super potencjał bardzo fajnych ludzi i po tego typu spotkaniach widzę, że zupełnie bez kompleksów możemy wchodzić w takie konsorcja właśnie z krajami głównie z rejonu Morza Bałtyckiego, więc do tego bardzo serdecznie namawiam. Jest na to coraz więcej środków.
Zwiększyliśmy składkę do ESA. Obecnie w ramach programów opcjonalnych mamy 550 milionów euro i tam jest ten mechanizm geo return – te pieniądze muszą wrócić do polskich podmiotów, a dodatkowo właśnie w obszarze obserwacji Ziemi ten geo return wychodzi nam najlepiej, więc to też jest kolejny bardzo duży potencjał do tego, żebyśmy budowali swoje zdolności i naprawdę już teraz mamy dużo firm. Pamiętam jeszcze 10 lat temu przyleciał do nas młody Papcio Chmiel z NASA, pan Chmielewski i wtedy dla wszystkich to był prawdziwy kosmos. Tak o czym on w ogóle mówi. Od tego czasu 2012 rok weszliśmy do esy. Teraz podwoiliśmy składkę. Jesteśmy w zupełnie innej rzeczywistości. Zupełnie to już nikogo nie dziwi. Mamy coraz więcej polskich firm, które możemy spokojnie nazwać światowymi championami i coraz lepiej sobie radzimy w tej globalnej grze.
Tak że ta impreza też to pokazuje, że mamy tutaj ogromny potencjał. Wykorzystujmy to i życzę państwu owocnych rozmów i budowania kolejnych konsorcjów, które będą skutecznie mogły rywalizować w niedalekiej przyszłości na arenie światowej. Dziękuję bardzo – powiedział Zbysław Ziemacki, Dyrektor Departamentu Innowacyjności i Polityki Kosmicznej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii.
– Dziękujemy bardzo. Rozwój technologii kosmicznych to też silny bodziec do rozwoju lokalnej gospodarki. Do tego zaprośmy na scenę Pawła Orłowskiego, prezesa zarządu InvestGDA – Gdańskiej Agencji Rozwoju Gospodarczego:
Fot. Kazimierz Netka.
– Szanowni państwo, naprawdę bardzo się cieszę, że Forum Obserwacji Ziemi gości w Gdańsku. Dziękuję za to pani prezes i całej Polskiej Agencji Kosmicznej. Mam świadomość, że zapewne nie czekają państwa na jakieś bardzo rozległe moje słowa, bo za chwilę będziemy słyszeć naprawdę najlepszych ekspertów w swoich dziedzinach, będziemy analizowali prezentację związane z nowymi inicjatywami związanymi z bezpieczeństwem Bałtyku. Jednak jako prezes Gdańskiej Agencji Rozwoju gospodarczego – tego ramienia gospodarczego Gdańska, chciałbym trochę słów też powiedzieć, oprócz tej kurtuazji w powitaniu państwa, trochę słów takich bardziej merytorycznych odnoszących się do zagadnień związanych z konferencją.
My też – jak już wspomniała pani prezes, jako Agencja wraz z Pomorską Specjalną Strefą Ekonomiczną wraz z Agencją Rozwoju Pomorza, wraz z Politechnika Gdańska oraz z innymi partnerami dołączali do tego porozumienia. Jesteśmy sygnaturami porozumienia o powołaniu Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego i jak powiedziałem, niezależnie od tej kurtuazji, chociaż jesteśmy naprawdę z zaszczyceni uczestnictwem gości na forum. Trochę nawiąże też do słów, które padły przed chwilą, żeby unaocznić może też wyzwanie, przed którym stoimy, problem, przed którym stoimy.
Szanowni państwo w 2025 Naftoport przeładował ponad 37 milionów ton. To jest 100 procent ropy transportowanej drogą morską. Morskie farmy wiatrowe realizowane między innymi przez inwestorów ORLEN Neptun. PGE Baltica z siedzibą w Gdańsku do 2030, więc można powiedzieć za chwilę, zbudują moc zainstalowaną na poziomie prawie dwukrotnie większym niż elektrownia jądrowa, również zlokalizowana na Pomorzu przez spółkę PEJ jako inwestora – Polskie Elektrownie Jądrowe z siedzibą w Gdańsku.
Biorąc pod uwagę terminale gazowe, dwa razy jednostką pływającą FSRU i już zaplanowaną drugą jednostką tu będzie przepustowość, jeśli chodzi o terminal ponad 12 miliardów metrów sześciennych LNG. Jak do tego dołożymy jeszcze wątek przebiegu ropogazociągów, kabli podmorskich energetycznych, komunikacyjnych no to prowadzi nas do to naprawdę wniosku, że liczba infrastruktury krytycznej tej, która spełnia albo ma podobne znaczenie jak infrastruktura krytyczna, naprawdę wymaga odpowiedniej ochrony, odpowiedniego zabezpieczenia.
I tutaj przejdę do tego wątku gospodarczego, bo wypada, żebym odniósł się do kwestii gospodarczych – to naprawdę już przestaje być wyzwanie i problem lokalny regionalny. To nie jest problem Gdańska, to nie jest problem Pomorza – to jest zabezpieczenie systemu energetycznego, bezpieczeństwa energetycznego całego kraju, całej Polski i tak naprawdę także naszych partnerów w regionie bałtyckim.
A więc nie mówimy o lokalnych, o lokalnych wyzwaniach. Mówimy o kwestiach kluczowych. No wydaje się, że we wszystkich państw Bałtyku, który stał się właściwie wewnętrznym akwenem NATO.
Myślę, że większość z państwa czytała, ale jeśli nie to bardzo polecam Raport. Myślę, że to bardzo poważne marki, które go sygnują zresztą we współpracy z Orlenem, PGZ-em i oczywiście Polską Agencją Kosmiczną.
Za chwilę będziemy mieli okazję, posłuchać jednego z autorów pana profesora komandora Rafała Miętkiewicza, więc nie wypada mi teraz za długo mówić o tym temacie, bo dowiemy się za chwilę dużo więcej, ale autorzy zwracają uwagę na jeden aspekt: na czas, czas do podjęcia decyzji i również to jest powód, dla którego powinniśmy korzystać z warstwy satelitarnej, z analityki i danych Polskiej Agencji Kosmicznej i w domyśle docelowo Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego.
Dzisiaj te dane znajdują w różnych instytucjach. Nie są także analizowane w całościowo o czym państwo będą dyskutowali przecież na forum. Dlatego zdecydowanie też w tej części gdańskiej pomorskiej, myślę, że też mogę mówić w imieniu partnerów popieramy utworzenie w Gdańsku Ośrodka Monitorach Morza Bałtyckiego. Jesteśmy zaangażowani w ten proces w wielu wymiarach i wydaje się, że nawet z naszej strony także w tym ujęciu gospodarczym nie tylko wątka bezpieczeństwa, naprawdę jest duży popyt na te dane: w planowaniu przestrzennym, w ochronie środowiska, w wielu wielu dziedzinach, więc potrzebujemy stałego ośrodka, stabilnego, ale przede stałego zespołu.
I o to rzeczywiście apelujemy, popieramy ten proces. Mam świadomość też, że w Gdańsku – z czego również się bardzo cieszymy – przy Morskim Oddziale Straży Granicznej powstaje Centrum Bezpieczeństwa Morskiego.
Myślę, że synergia obserwatorium ośrodka monitorowania Morza bałtyckiego i Centrum bezpieczeństwa morskiego, dla którego ośrodek może analizować dane satelitarne, to naprawdę też ogromny czynnik i superważny czynnik dla utrzymania naszego bezpieczeństwa.
I wreszcie kończąc: jeszcze trochę o tym wymiarze gospodarczym. Gdańsk i Pomorze jest w stanie i daje w dobre warunki do rozwijania własnych technologii, technologii związanych z dziedziną kosmiczną. Nawet my jako Gdańska Agencja Rozwoju Gospodarczego współtworzyliśmy gdańskie inkubatory Europejskiej Agencji Kosmicznej jako partner finansowy organizacyjny. Projekt jest organizowany przez Pomorską Specjalną Strefę Ekonomiczną teraz jeszcze 12 partnerami prywatnymi publicznymi. To naprawdę moim zdaniem jest sukces, że udaje się tak wielu partnerów zgromadzić. Już jutro państwo zobaczycie projekty, które powstały w ramach konkretnych firm, których tutaj rozwijają technologię.
Do tego możemy dołożyć – widziałem na sali profesora Kulasa – a więc firmy również mają możliwość testowania swoich rozwiązań, w warunkach zbliżonych do rzeczywistych, więc te warunki do rozwoju gospodarczego w tym wymiarze naprawdę są. Podpisaliśmy porozumienie. Kolejnym krokiem powinno być uzgodnienie finansowania wraz z partnerami. I ja jestem przekonany, że z punktu widzenia bezpieczeństwa, z punktu widzenia gospodarki, z punktu widzenia nauki jest to kluczowe i mam nadzieję, że też całe Forum do udowodni: powstanie Ośrodka Monitorowania Morza Bałtyckiego to dzisiaj nie jest tylko potrzeba. To jest konieczność. Bardzo dziękuję – powiedział Paweł Orłowski – prezesa zarządu InvestGDA – Gdańskiej Agencji Rozwoju Gospodarczego.
Usłyszymy jeszcze więcej o gospodarczej sile Pomorza. Tym razem głos zabierze Maciej Silarski, zastępca dyrektora Invest in Pomerania, radca prawny Działu Obsługi Inwestora Agencji Rozwoju Pomorza. Zapraszamy:
Fot. Kazimierz Netka.
– Dzień dobry państwu. Bardzo dziękuję za zaproszenie i chciałem państwa powitać w Gdańsku na Pomorzu. Niezmiernie się cieszymy, że tak ważna konferencja ma miejsce u nas, na terenie naszego regionu, ale też niezmiernie mnie cieszy, że rozmawiamy o tak bardzo ważnych technologiach jak technologie kosmiczne.
Dwa tygodnie temu w czasie Europejskiego Forum Nowych Idei Agencja Rozwoju Pomorza wydała raport dotyczący technologii obronnościowych i wyzwań związanych z obronnością kraju w kontekście przemysłu i z tego raportu i jasno wynika jak ważne są technologie satelitarne dla naszej gospodarki. Jak ważne jest monitorowanie Morza Bałtyckiego, zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi, zapewnienie bezpieczeństwa transferu danych.
Invest in Pomerania jest organizacją ściągającą inwestycję zagraniczne na teren województwa pomorskiego i bardzo chcemy pokazywać nasz region jako miejsce, gdzie studiuje 90 tysięcy studentów, jako miejsce, gdzie rozwija się ekosystem gospodarczy, uczelnie, samorządy, instytucje otoczenia biznesu. Bardzo się cieszę, że mamy taką konferencję jak ta, gdzie możemy pokazać nasz region nie tylko jako miejsce lokowania zakładów przemysłowych, ale również miejsca, gdzie nasi inwestorzy mogą znaleźć kooperantów i partnerów. Życzę owocnych obrad i dobrych kontaktów gospodarczych. Dziękuję bardzo – powiedział Maciej Silarski, zastępca dyrektora Invest in Pomerania, radca prawny Działu Obsługi Inwestora Agencji Rozwoju Pomorza.
– Czas usłyszeć głos Specjalnej Strefy Ekonomicznej: Michał Szczupaczyński – wiceprezes zarządu Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Zapraszamy.
– A tego czasu coraz mniej, dlatego będzie bardzo, bardzo krótko. Panią prezes chciałem zapewnić, że te brawa, pomimo, że były zaznaczone, że mają być spontaniczne, bo nie tylko spontaniczne, ale również entuzjastyczne. Bardzo dziękujemy za zaproszenie, że Forum odbywa się w Gdańsku, że to odbywa się to na terenach Stoczni Gdańskiej.
I tak myślę, że to może też być inspiracją, bo kiedyś stocznia budowała statki. Dzisiaj robi offshore, a może w przyszłości nie wiemy. Niedaleko stąd znajduje się Space Forest, który ma działalność związaną z dzisiejszą konferencją – przypomniał Michał Szczupaczyński – wiceprezes zarządu Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej:
Fot. Kazimierz Netka.
Szanowni państwo, to było już wiele razy powiedziane: i rola Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej – dziękujemy za zaufanie. -Robimy inspirujące, wspaniałe rzeczy. Dziękuję również dyrektorowi generałowi Marcinowi Górce, bo nie dalej jak tydzień temu rozmawialiśmy właśnie o bezpieczeństwie infrastruktury, gdzie te technologie kosmiczne również są wykorzystywane i również szukaliśmy pomysłów na to, jak rozwiązywać problemy związane z tym bezpieczeństwem.
Szanowni państwo, jestem przekonany i myślę, że pani prezes – dziękuję za wszystkie inspirujące pomysły – bo my jesteśmy przekonani, że jesteśmy tylko przygotowani do tego, żeby ten Ośrodek Monitorowania Morza Bałtyckiego powstał. My jesteśmy przygotowani również do tego, żeby na bieżąco go rozwijać i pomagać pani prezes w dostarczaniu jak najbardziej aktualnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych. Bardzo dziękuję; życzę owocnych obrad i miłego pobytu w Gdańsku – powiedział Michał Szczupaczyński – wiceprezes zarządu Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Bardzo dużo mówimy o infrastrukturze i nowych technologiach, ale tak naprawdę musimy mieć też gdzie o nich mówić. Dlatego wspierają nas również instytucje kultury. Głos zabierze Paweł Golak – dyrektor Hevelianum – samorządowej instytucji kultury miasta Gdańska. Zapraszamy.
– Dzień dobry państwu. Bardzo się cieszę, że widzimy się właśnie w Gdańsku. W imieniu Aleksandry Dulkiewicz, prezydent miasta Gdańska witam państwa w tym mieście. Stocznia Gdańska została już tutaj dzisiaj przywołana, ale Stocznia Gdańska to jest miejsce, w którym wszystko się zaczęło, więc ja mam nadzieję, że też państwa obrady to nie jest początek, ale to jest kontynuacja dobrej drogi – powiedział Paweł Golak – dyrektor Hevelianum – samorządowej instytucji kultury miasta Gdańska:
Fot. Kazimierz Netka.
– Hevelianum to jest też miejsce, które swoją nazwę zawdzięcza Janowi Heweliuszowi. On też dzisiaj został tutaj z imienia i z nazwiska już przywołany i kiedy patrzymy w niebo, to widzimy obraz, który do nas dociera, ale który wcześniej już się zadział.
Dzisiaj rozmawiamy o bezpieczeństwie i odporności, ale też wydaje mi się, że o odpowiedzialności powinniśmy rozmawiać, dlatego że decyzje, które są dzisiaj podejmowane, to są te decyzje, w którym młode pokolenie później będzie wzrastało. Muszę powiedzieć, że zajmując się na co dzień pracą z młodzieżą, prowadząc zajęcia edukacyjne, popularyzując naukę, wiem jak młodym ludziom potrzebna jest stabilność i poczucie bezpieczeństwa.
Dlatego dzisiaj życzę państwu też dobrych decyzji, które może dzisiaj podjęte dadzą nam poczucie bezpieczeństwa za jakiś czas. Ale to jest to poczucie, w którym młodzież będzie mogła się rozwijać. A to, że oni chcą rozwoju, chcą nowych technologii, chcą sięgać w Kosmos, to pamiętam, w zeszłym roku gościliśmy u siebie Sławosza Uznańskiego. Kiedy wyszedłem na widownię w Filharmonii, gdzie było zgromadzonych 600 osób, to myślę sobie, że cała ta młodzież będzie miała nosy w telefonach i będzie sprawdzała, co słychać w świecie wirtualnym, ale ci wszyscy, te wszystkie osoby skandowały: Sławosz Uznański!
To znaczy, że to nowe pokolenie, kiedy my do nich mówimy przyjaznym językiem o tych sprawach, które są dla nich ważne. A patrząc znowu na badania, na poczucie bezpieczeństwa młodzieży, to wydaje mi się, że to jest naprawdę wdzięczny odbiorca. Ja państwu życzę odpowiedzialnych decyzji, a sobie i wszystkim: bezpieczeństwa i odporności na sytuację, która nas otacza. Dziękuję – powiedział Paweł Golak – dyrektor Hevelianum – samorządowej instytucji kultury miasta Gdańska.
Następnym punktem programu Forum Obserwacji Ziemi były tak zwane keynote speech. Wykłady wygłosili: gen. bryg. Marcin Górka (MON)
Fot. Kazimierz Netka.
na temat: Nowa era bezpieczeństwa. Rola obserwacji Ziemi w budowie odporności państwa oraz kmdr por. dr hab. Rafał Miętkiewicz (AMW)
wykład pt. Nowa era bezpieczeństwa. Rola obserwacji Ziemi w budowaniu odporności infrastruktury krytycznej na morzu.
Po tej części Forum poprosiliśmy też o wypowiedź eksperta od spraw morskich i orbitalnych:
Cieśniny Duńskie są dla nas zagrożeniem
– Jest to bardzo ważna konferencja i jak nazwa wskazuje, mamy „Morze możliwości”, a obsługa naszych systemów lądowych i morskich zaczęła się właśnie od obserwacji kosmosu. Te obserwacje kosmosu najpierw były wykorzystywane przez ludzi morza. Na ziemi i w lotnictwie odbywało się to znacznie, znacznie później – powiedział prof. Marek Grzybowski – prezes Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Nautologicznego:
Fot. Kazimierz Netka.
– Ważne jest to, żebyśmy budowali systemy obserwacji i wykorzystania technologii kosmicznych już teraz, bo jak powiedział Pan Generał, systemów jeszcze nie ma, a powinniśmy mieć przygotowaną obronę infrastruktury krytycznej na morzu i na lądzie.
Najłatwiej zaatakować każdy kraj od strony morza i to widzimy zarówno na akwenach Morza Czarnego, Zatoki Perskiej, Cieśniny Ormuz i Morza Czerwonego. Jak okazuje się, my na Bałtyku nie jesteśmy przygotowani do pełnej obrony naszej infrastruktury krytycznej i naszych szlaków komunikacyjnych, łącznie z obroną najważniejszej infrastruktury krytycznej, jaką jest przejście przez Cieśniny Duńskie.
A jak tutaj wspomniano, nasze bezpieczeństwo ekonomiczne, bezpieczeństwo gospodarcze i energetyczne zależy od dostaw ropy i gazu drogą morską przez Cieśniny Duńskie. Jak wynika z wypowiedzi prelegentów nie jest to nasze bezpieczeństwo, tylko nasze zagrożenie. Cały system przemysłu chemicznego i rafineryjnego, a także przemysłu farmaceutycznego i innych przemysłów zależy od dostaw przez porty i terminale w Gdańsku i w Gdyni, a niedługo połowa gazu będzie dostarczana przez terminal FSRU w Gdańsku, więc musimy pomyśleć, żeby wykorzystać technologie satelitarne do realnej obrony naszych portów i szlaków komunikacyjnych.
Mam nadzieję, że po konferencji prace ruszą szybciej. Żeby ruszyły szybciej, nasze firmy muszą działać w klastrach. Pan Generał powiedział, że będzie podpisywał umowy z poszczególnymi firmami. Tak na świecie nikt nie robi. Zarówno we Francji, w Niemczech, jak i w Norwegii, żeby wymienić kilka krajów, a także we Włoszech i w Hiszpanii firmy kosmiczne działają w klasach – podpisuje się umowy z klastrami, w których działają firmy kosmiczne i ośrodki naukowe. Dopiero taki komponent i taka współpraca może zapewnić bezpieczeństwo państwu.
Podpisywanie umów z pojedynczymi firmami sprawia, że te środki są rozproszone i nie koncentrujemy środków na obronę i zadania obronne w najważniejszych obszarach, jakimi są obszary infrastruktury krytycznej na lądzie i na morzu.
Chciałem też zwrócić uwagę, że pani prezes nie wspomniała tutaj ani o Bałtyckim Klastrze Morskim i Kosmicznym, ani o Komisji Nauk Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Obie te organizacje przygotowują co roku cztery konferencje poświęcone wykorzystaniu technologii morskich i kosmicznych do obrony państwa, obserwacji ziemi i morza i do transferu wiedzy między nauką, praktyką a biznesem. – powiedział prof. Marek Grzybowski – prezes Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Nautologicznego.
Oto co przewidywano w dalszej części programu Forum Obserwacji Ziemi w Gdańsku:
S E S J A I · P R E Z E N TA C J E
Bezpieczeństwo infrastruktury morskiej i sektora offshore
kmdr por. SG Małgorzata Frygier-Łukanowska (OM SG) – Koncepcja powstania i funkcjonowania Centrum Bezpieczeństwa Morskiego:
Fot. Kazimierz Netka.
kmdr por. dr Tomasz Kostecki (AMW), Dawid Biesiadecki-Dziuba (ICEYE)
Fot. Kazimierz Netka.
– Rozpoznanie satelitarne w budowie skoordynowanego systemu ochrony infrastruktury morskiej na Bałtyku: od wielu źródeł do jednego obrazu sytuacji:
Fot. Kazimierz Netka.
Tomasz Dąbrowa, Piotr Pichór i Bartosz Skóra (AGH, Wydział Technologii Kosmicznych) – Od AI do AIS: System GIS do detekcji statków i ludzi na danych satelitarnych i lotniczych:
Fot. Kazimierz Netka.
dr Radosław Gurdak (POLSA) – NSIS dla bezpieczeństwa Bałtyku. Od danych satelitarnych do analiz przestrzennych:
Fot. Kazimierz Netka.
P A N E L D Y S K U S YJ N Y I
Budowa krajowego systemu monitorowania infrastruktury krytycznej z wykorzystaniem danych satelitarnych. Moderator: dr Marta Wachowicz (POLSA).
Fot. Kazimierz Netka.
Uczestnicy: Anna Salomon (CTM), Mariusz Witoński (PIMEW), Witold Witkowicz (ICEYE), Bartosz Paszcza (Creotech), Marcin Gałuszkiewicz (POLSA).
Fot. Kazimierz Netka.
S E S J A I I · P R E Z E N TA C J E
Monitoring infrastruktury krytycznej
dr Marcin Kluczek (CloudFerro) – Automatyczne wykrywanie anomalii na podstawie danych satelitarnych z zastosowaniem metod sztucznej inteligencji;
dr hab. inż. Jerzy Proficz (PG TASK) – TASKcloud w monitorowaniu infrastruktury krytycznej – przykład Polskiej Tarczy PNT ;
dr Rafał Bąkowski (POLSA) – Satelitarne zobrazowania radarowe – możliwości wsparcia działań operacyjnych w zarządzaniu kryzysowym;
dr inż. Natalia Wielgocka (UPWR) – Satelitarny monitoring infrastruktury krytycznej – od pomiarów milimetrowych przemieszczeń do kompleksowej oceny stabilności obiektów.
Dzień 2, 5 listopada 2026, czwartek
S E S J A I I I · P R E Z E N T A C J E
Zarządzanie kryzysowe i systemy wczesnego ostrzegania
dr Bożena Łapeta (IMGW) – Dane satelitarne w działaniach na rzecz osłony morskiej prowadzonych przez IMGW-PI;
Bartosz Paszcza (Creotech) – Widzieć, rozumieć, reagować: wielosensorowe misje satelitarne dla zarządzania kryzysowego;
Jarosław Somla (GUGIK) – Monitoring zakłóceń sygnałów GNSS – projekt RTGMS oraz budowa krajowych kompetencji w obszarze odporności PNT;
Hubert Nowak (Blue Dot Solutions) – Opowieść o drugiej wiośnie w 2026 roku.
P A N E L D Y S K U S YJ N Y I I
Bezpieczny Bałtyk. Jak dane satelitarne wspierają ochronę infrastruktury, środowiska i żeglugi?
Moderator: Marcin Gałuszkiewicz (POLSA). Uczestnicy: dr inż. Przemysław Poznański (CTM), Rafał Frączek (BETI), prof. Mirosław Darecki (IOPAN), Krzysztof Walczak (Port Gdańsk), Jolanta Orlińska (POLSA)
S E S J A I V · P R E Z E N TA C J A P R O J E K T Ó W S T A R T U P Ó W E S A B I C P O L A N D
SAR Metrics Spaceneedle; Stelleo – ASPIS (aspis.earth); Civil Defence Services.
Pierwszego dnia w programie Forum był też wieczór w Hevelianum – na Górze Gradowej w Gdańsku, gdzie mieści się Centrum Nauki – jednostka kultury miasta Gdańska.
Kazimierz Netka
Proszę, czytaj również na portalu: Pulsarowy.pl