Fot. Kazimierz Netka.
Wykorzystywanie kosmosu zależy również od tego, w jakim stopniu nauczymy się żyć w tym środowisku; przystosować do nieważkości itp. elementów specyfiki przestrzeni międzyplanetarnej
Czy poczęcie dziecka w Kosmosie i po urodzeniu go na Ziemi okaże się ono geniuszem, czy raczej odwrotnie? Takiego eksperymentu jeszcze nie było, a przynajmniej oficjalnie nic na ten temat nie wiadomo.
Czy podczas pobytu na ISS i w trakcie tzw. spacerów w przestrzeni międzyplanetarnej, do kosmonautów „przykleją” się jakieś gatunki obce i tym gatunkom uda się przedostać na Ziemie, i tu okażą się istotami inwazyjnymi, niebezpiecznymi, tak jak np. rośliny i zwierzęta przywleczone do Europy z innych kontynentów? To być może przyszłość.
Fot. Kazimierz Netka.
Na razie zastanawiamy się jak pobyt na ISS wpływa na zdrowie ludzi tam wysyłanych. Nauka w tym zakresie zgromadziła już olbrzymie materiały. Jak wielkie? Jak kosmiczne doświadczenia można wykorzystać do poprawy zdrowia Ziemian – można dowiedzieć się podczas II Międzynarodowej Ogólnopolskiej Konferencji Medycyny Kosmicznej, która rozpoczęła się 5 listopada 2026 roku w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym.
Oto jak organizatorzy zachęcali do udziału w tym naukowym sympozjum:
– Czy badania prowadzone w kosmosie mogą przyczynić się do ratowania zdrowia i życia pacjentów na Ziemi? Jak diagnozować i leczyć człowieka w warunkach ograniczonego dostępu do aparatury, specjalistów i zasobów medycznych? Czy leki działają tak samo w przestrzeni kosmicznej, jak na Ziemi? – napisała w zaproszeniu red. Izabella Krużyńska – specjalista ds. kontaktów z mediami Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Oto ciąg dalszy:
Odpowiedzi na te pytania będą szukać uczestnicy II Ogólnopolskiej Konferencji Medycyny Kosmicznej, która odbędzie się 5–6 listopada 2026 roku w Gdańsku.
Fot. Kazimierz Netka.
W imieniu organizatorów zapraszamy przedstawicieli mediów do udziału w wydarzeniu, które łączy naukę, medycynę i nowe technologie. Eksperci współpracujący z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) i NASA oraz polscy specjaliści opowiedzą o tym, w jaki sposób badania prowadzone na potrzeby eksploracji kosmosu przyczyniają się do rozwoju innowacyjnych rozwiązań medycznych i mogą znaleźć zastosowanie w praktyce klinicznej na Ziemi.
Kosmos jako laboratorium przyszłości
Fot. Kazimierz Netka.
Mikrograwitacja, promieniowanie kosmiczne, izolacja i ekstremalne warunki środowiskowe stawiają przed medycyną wyjątkowe wyzwania. Ich badanie pozwala lepiej zrozumieć funkcjonowanie ludzkiego organizmu, rozwijać nowe metody diagnostyczne i poszukiwać rozwiązań, które mogą znaleźć zastosowanie m.in. w medycynie ratunkowej, wojskowej oraz opiece nad pacjentami w miejscach o ograniczonym dostępie do infrastruktury medycznej.
Fot. Kazimierz Netka.
Podczas konferencji eksperci z Polski i zagranicy będą rozmawiać o wpływie promieniowania kosmicznego na organizm, badaniach omicznych, zdrowiu człowieka podczas misji kosmicznych, adaptacji do warunków lotów oraz nowych technologiach w biomedycynie. Ważnym tematem będą również kierunki rozwoju medycyny kosmicznej w Europie i możliwości międzynarodowej współpracy badawczej.
Międzynarodowi eksperci i polskie środowisko naukowe
Wśród zaproszonych prelegentów znajdują się m.in.:
Afshin Beheshti – naukowiec współpracujący z NASA, specjalizujący się w badaniach nad wpływem środowiska kosmicznego na organizm człowieka. W swoich badaniach zajmuje się m.in. wpływem promieniowania i mikrograwitacji na komórki oraz rolą mitochondriów w reakcjach organizmu na warunki kosmiczne. Jego prace pomagają lepiej rozumieć zagrożenia zdrowotne związane z lotami kosmicznymi i poszukiwać sposobów ich ograniczania.
Prof. Joseph Borg – naukowiec współpracujący z NASA i Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), specjalizujący się w genetyce molekularnej i biomedycynie. Jest członkiem zespołu NASA GeneLab oraz ESA Space Omics Topical Team, a także kierował projektem Maleth – pierwszą maltańską misją badawczą na Międzynarodową Stację Kosmiczną.
Prof. Virginia Wotring – specjalizuje się w farmakologii i fizjologii w warunkach lotów kosmicznych. Pracowała m.in. w NASA Johnson Space Center. W swoich badaniach sprawdza, jak mikrograwitacja, promieniowanie i zmiany fizjologiczne mogą wpływać na wchłanianie, metabolizm i skuteczność leków. Jej zainteresowania obejmują również farmakoterapię i zdrowie kobiet podczas misji kosmicznych.
Fot. Kazimierz Netka.
Dr Angelique van Ombergen – ekspertka Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w dziedzinie nauk o życiu i zdrowiu człowieka podczas eksploracji kosmosu. Jej badania naukowe koncentrowały się m.in. na zmianach zachodzących w mózgu astronautów.
Dr Anna Fogtman – polska naukowczyni pracująca w Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Zajmuje się ochroną zdrowia astronautów przed promieniowaniem kosmicznym. Odpowiada za działania związane z ochroną radiologiczną podczas misji kosmicznych i bada, jak ograniczyć zagrożenia związane z promieniowaniem podczas przyszłych wypraw na Księżyc i Marsa.
Dr Ian R. D. Johnson – uznany australijski specjalista w dziedzinie biologii kosmicznej i nauk o życiu w przestrzeni kosmicznej. W ramach współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) bada wpływ mikrograwitacji na funkcjonowanie komórek, procesy biologiczne oraz zdrowie człowieka – napisała red. Izabella Krużyńska – specjalista ds. kontaktów z mediami Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
Mieliśmy przyjemność uczestniczyć w części inauguracyjnej tej konferencji. Oto, co usłyszeliśmy, zobaczyliśmy i zanotowaliśmy:
Otwarcia konferencji dokonali:
Prof. Michał Markuszewski – rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego:
Fot. Kazimierz Netka.
– Panie i panowie, znamienici goście. Drodzy koledzy. To dla mnie wielka przyjemność i zaszczyt powitać Państwa na konferencji medycyny kosmicznej, na drugiej edycji, jednej z najbardziej fascynujących i szybko rozwijających się dziedzin współczesnej nauki, medycyny kosmicznej. Łączy ona medycynę, inżynierię biologiczną, nauki o kosmosie, stwarzając wyjątkowe wyzwania, ale także otwierając niezwykłe, nowe możliwości, ponieważ ludzkość nadal eksploruje kosmos.
Jednym z najważniejszych pytań jest to, jak chronić ludzkie zdrowie i dobrostan w tak ekstremalnych i nieznanych warunkach oraz udzielać przemocy. Jednocześnie badania w zakresie medycyny kosmicznej mają potencjał przynoszenia znaczących korzyści nie tylko przyszłym misjom kosmicznym, ale także opiece zdrowotnej tutaj, na Ziemi. Eksploracja kosmosu ostatecznie polega na badaniu granic ludzkich możliwości i zapewnieniu, że gdziekolwiek uda się ludzkość, tam będzie jej zdrowie i dobre samopoczucie.
W medycynie kosmicznej, w biokosmosie, badania poprzez współpracę, poprzez budowanie sieci mam nadzieję, że będą się rozwijać po dzisiejszym spotkaniu. Jestem przekonany, że ta konferencja będzie doskonałą platformą do wymiany wiedzy, dzielenia się doświadczeniami, inspirowania nowych pomysłów i budowania trwałej międzynarodowej współpracy.
Jednocześnie chciałbym podziękować wszystkim naszym międzynarodowym gościom i kolegom, którzy zdecydowali się przyjechać do Polski, aby wziąć udział osobiście w tym bardzo ważnym spotkaniu. Życzę wszystkim inspirujących dyskusji, owocnych spotkań i inspirującej konferencji. Dziękuję bardzo.
Prof. Michał Żmijewski – prorektor ds. Nauki Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego:
Fot. Kazimierz Netka.
– Chciałbym powitać każdego z was tutaj w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym i w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym. Jeśli mnie zapytalibyście Trzy lata temu, co myślę o medycynie kosmicznej i co będzie, odpowiedziałbym: nie wiem. To gdzieś w kosmosie, daleko od nas i daleko od dzisiaj.
Fot. Kazimierz Netka.
A trzy lata później: mamy drugą konferencję, zorganizowaną na temat medycyny kosmicznej wspólnie z naszymi współpracownikami z Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej. Chciałbym powiedzieć, medycyny kosmicznej, ale może w przyszłości, jak dotąd, będą to tylko medycyna lotnicza.
Płk prof. Rafał Lewkowicz – Kierownik Zakładu Organizacji Nauki Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej, przemawiający w imieniu płk. prof. Grzegorza Kade – dyrektora Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej:
Fot. Kazimierz Netka.
– Witam wszystkich, Panie i Panowie, z wielką przyjemnością witam Państwa dzisiaj w imieniu dyrektora Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej. Przede wszystkim chciałbym podziękować naszym partnerom z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, a także wszystkim, którzy przyczynili się do organizacji tego ważnego wydarzenia.
Z przyjemnością organizujemy tę konferencję. Nasz Instytut jest zaangażowany w ochronę zdrowia ludzkiego w zakresie bezpieczeństwa i wspieranie wydajności człowieka w wymagającym środowisku lotnictwa w naszych czasach.
Medycyna kosmiczna ma również długą historię. Prawie 50 lat temu nasz Instytut pomógł przygotować pierwszego polskiego kosmonautę, generała Hermaszewskiego, do jego misji kosmicznej. Dzisiaj ponownie skupiamy się na medycynie kosmicznej. Opierając się na naszym doświadczeniu i wiedzy fachowej, stawiamy czoła nowym wyzwaniom w przestrzeni kosmicznej. Eksploracja przestrzeni kosmicznej nie polega tylko na czynieniu przestrzeni kosmicznej bezpieczniejszą. Chodzi również o rozwijanie wiedzy medycznej i opracowywanie rozwiązań, które mogą poprawić opiekę zdrowotną na Ziemi, zwłaszcza w ekstremalnych środowiskach i sytuacjach, w których emitowane są źródła medyczne.
Wierzę, że nasza współpraca w badaniach oraz wymiana wiedzy i doświadczeń są niezbędne do dalszego postępu w tej dziedzinie. Chciałbym podziękować wszystkim naszym prelegentom za dzielenie się swoją wiedzą. Wszystkim uczestnikom, zwłaszcza młodym naukowcom, i zaprosić Państwa do aktywnego udziału w dyskusji, wymianie pomysłów i nawiązywaniu nowych partnerstw naukowych. Mam nadzieję, że następnego dnia przyniesiemy inspirującą prezentację do dyskusji i nowe możliwości współpracy. Dziękuję bardzo i życzę miłej konferencji.
Prof. Jakub Mieczkowski – koordynator Centrum Biomedycyny Kosmicznej i Ochrony Radiologicznej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
Fot. Kazimierz Netka.
W imieniu partnerów komercyjnych Konferencji przemówił Krzysztof Pietrzak, reprezentujący spółkę Boeing Poland:
– Nasza współpraca w zakresie organizowania takich konferencji jest całkiem naturalna, aby zacząć od wykorzystywania możliwości, które tu mamy. Z perspektywy naszych produktów, Kosmiczna Akademia jest niezwykle ważna, nie tylko dla obecności naszych pilotów w lotach, ale także dla nas jako użytkowników naszych produktów.
Po kilku spotkaniach z profesorem Kubą, szukamy teraz możliwości, gdzie moglibyśmy współpracować, dzieląc się wiedzą, dzieląc się danymi, ponieważ jest to trudny temat dla każdego w branży, nie tylko w samolocie, ale także patrząc w przyszłość, miejmy nadzieję, w kosmos. Naprawdę czuję się zaszczycony, że tu jestem. Dziękuję bardzo. Czekam na naszą dalszą współpracę.
Wykład inauguracyjny (Keynote Lecture) wygłosił prof. Afshin Beheshti z Uniwersytetu w Pittsburgu:
Fot. Kazimierz Netka.
– To dla mnie wielki zaszczyt tu być i jestem wdzięczny za wszystko, co zrobiliście, żebym wygłosił wykład inauguracyjny. Jestem z Uniwersytetu w Pittsburghu. Dołączyłem tam dwa lata temu, żeby założyć całe Centrum Kosmiczne. Biomedycyna, i o tym wszystkim porozmawiajmy. Współpracuję z Yakimą od wielu lat online, a potem mieliśmy okazję spotykać się osobiście wiele razy.
Fot. Kazimierz Netka.
Jak już wspomniałem, pracuję w wielu obszarach, głównie skupiających się na mikroRNA, o których opowiem później w tej prezentacji, do której również się odniosę, ale moje wykształcenie to fizyka. Zrobiłem doktorat z fizyki i miałem tylko jeden przedmiot z biologii. Przerzuciłem się na biologię, myśląc, wiesz, fizycy są uparci, ale nie ma w tym nic złego. Moglibyśmy się dostosować, ale kluczem jest współpraca z wieloma dobrymi ludźmi z całego świata, takimi jak Jakub i inni. Więc popieram całą współpracę i partnerstwo z innymi uniwersytetami, mam nadzieję, że moglibyśmy porozmawiać o Uniwersytecie w Pittsburghu i nawiązać z wami współpracę. I dzięki, byłoby wspaniale.
Fot. Kazimierz Netka.
A więc kluczem są, po prostu to przyznam, przede wszystkim ludzie, to są kluczowi ludzie, z którymi pracowałem. Pracowałem z wieloma ludźmi.
Fot. Kazimierz Netka.
Nazywam to drugą erą kosmiczną, od początku sputnika i od tamtego czasu, był stały stan rzeczy wystrzeliwanych w przestrzeń kosmiczną i dopiero w ciągu ostatnich pięciu do dziesięciu lat nastąpił ogromny wzrost rzeczy, będący dużą ilością rzeczy w kosmosie, tylko my i ZSRR.
Ale teraz tak wielu jest jest zaangażowanych ze wszystkich krajów europejskich, nawet z Polski i a innych krajów, i wszystkie firmy komercyjne, takie jak ogromny Voyager, Axioms Basics. Dlatego mamy wszystkie te wielkie załogowe i bezzałogowe statki wystrzeliwanych w kosmos. Oczywiście, niedawno była misja Artemis, która okrążyła Księżyc, więc to przyniosło jeszcze więcej emocji związanych z kosmosem.
Wiele osób pyta czy to tylko korzyść dla tych czterech lub pięciu osób, które lecą w kosmos. Ale pomyśl o misjach. Wszystkie rzeczy, których używasz dzisiaj w swoich telefonach, mają tam kamerę. To jest tak, jakby kamera została opracowana dla satelitów lub obrazowania, teraz używasz jej w swoim telefonie. Bluetooth został pierwotnie opracowany dla łączności bezprzewodowej, a potem ta technologia, którą ludzie lubią stała się Bluetooth. Na przykład, zarysowania: odporne soczewki, które pochodzą z kosmosu, osłony, odpychające kosmiczne śmieci. Więc wszystko, zazwyczaj od momentu, gdy wstajesz rano, aby wyruszyć w drogę, tak naprawdę korzystasz z technologii kosmicznej.
Jak to się ma do zdrowia ludzkiego? Po co badać ludzi w kosmosie Wiem, że słyszymy o biomedycynie kosmicznej, więc to jest główny temat, o którym rozmawiamy. Ale kluczem jest to, że kosmos przyspiesza starzenie się i jest ryzyko zdrowotne.
Ludzie często zdają sobie sprawę z tego, że kość i mięśnie zanikają, ponieważ nie ma grawitacji, ale jak przejdę do wszystkich tylnych rzędów i każdego organu pod słońcem – gra słów zamierzona – to wszystko jest faktycznie dotknięte w kosmosie.
I tak więc wszystko, co robisz w kosmosie i uczysz się, jak opracowywać środki zaradcze w celu złagodzenia szkód, może faktycznie pomóc ludziom na Ziemi w aspektach klinicznych i odwrotnie, wszystko, cokolwiek ludzie opracują w klinice, może zastosować, aby pomóc ludziom bezpiecznie podróżować w kosmosie.
I w Pittsburghu startujemy; dołączyłem dwa lata temu, gdzie powstało moje Centrum. Ale teraz obserwujemy cały ten trywialny bałagan dotyczący kosmosu i globalnej medycyny. Są właściwie jakieś nominacje na stanowiska wykładowców, nie chcę nikogo stąd zabierać, ale może wiesz, inni ludzie, którzy nie chcą tu przychodzić, przyjdą do Pittsburga. To kluczowy punkt, ale mamy ogłoszenie na stanowiskach, że jesteśmy na poczcie i tak dalej
Fot. Kazimierz Netka.
Oto czwórka członków założycieli to my, wiesz, Kate Rubin i Chris są dyrektorami w moim Centrum Falls poniżej.
Niektórzy z was mogą znać Silvanka, który jest teraz dyrektorem Centrum ds. produkcji kosmicznej, zdrowia transformacyjnego i plików syntetycznych, albo cyfrowych domów.
Długoterminowo wymyśliliśmy dobre akronimy. Wszyscy lubią akronim kosmiczny, ale cały cel jest taki, że mamy nasze dwa centra i ostatecznie będziemy mieli inne centra rozwoju, takie jak odporność i eksploracja w Japonii, ale to będzie się rozwijać z czasem.
Moje centrum jest więc oddzielone od medycyny. I to naprawdę wiąże się z tematami tej konferencji. I jak powiedziałem, odzyskiwanie zdrowia, niemal każdy aspekt ratownictwa medycznego. A celem jest poprawa zdrowia ludzi, nie tylko w kosmosie, ale także sprowadzenie go z powrotem na Ziemię.
Ponieważ, jak wspomniałem wcześniej, i zobaczycie z wykładu niektóre przykłady tego, jak niektóre z przeprowadzonych przez nas badań faktycznie doprowadzą do badań klinicznych na Ziemi. I to pojawia się z powodu nowych środków zaradczych, które są opracowywane w kosmosie, aby ludzie mogli przystosować się do tego ekstremalnego środowiska. To jest klucz.
Jeśli zrozumiesz, że ludzie adaptują się do ekstremalnych warunków środowiska były prostym klinicznym czymś, prostym, ale prostym rodzajem leczenia klinicznego, a nie w tym ekstremalnym środowisku, wtedy może łatwiej jest to omówić. Więc środowisko kosmiczne, myślę, że niektórzy z was są bardzo zaznajomieni, niektórzy nie. Więc wiem, że istnieje zróżnicowane tło.
Fot. Kazimierz Netka.
NASA musiała znaleźć te pięć zagrożeń, więc odległość od Ziemi, wiesz, nie możesz iść do lokalnej apteki. Jeśli zachorujesz, aby odebrać leki, odosobnienie. Więc to jest coś, czego nie omawiam, ale psychologowie omawiają.
Fot. Kazimierz Netka.
Wyobraźmy sobie, powiedzmy, cztery osoby siedzące obok siebie. Jeśli utkniesz w tubie na, powiedzmy, rok, psycholog mówi, że jest 50% szans, że możecie się pozabijać, ale ja tego nie badam, ale na pewno tak jest, dlatego wiedzą, że NASA ma ISA i wszystkie te agencje kosmiczne, które mają swoje długoterminowe, analogowe badania, w których umieszczają, wiesz, cztery osoby w pokoju lub osiem osób w analogu siedzących przez pewien czas. I ludzie tacy jak May Brett, wiesz, inni ludzie, którzy są bardzo zaznajomieni z tym, prawda? – mówił podczas swego wykładu prof. Afshin Beheshti.
Fot. Kazimierz Netka.
Oto, co przewidywał program Konferencji w dalszej jej części:
Fot. Kazimierz Netka.
Sesja 1: Promieniowanie i omika (Radiation & Omics). 15 minut wystąpienia + 5 minut na pytania i odpowiedzi: Isaiah Reeves; Anna Fogtman; William da Silveira.
Fot. Kazimierz Netka.
Sesja 2: Zdrowie człowieka i translacyjna medycyna kosmiczna (Human Health & Translational Space Medicine). 15 minut wystąpienia + 5 minut na pytania i odpowiedzi: Joseph Borg; Begum Mathyk; Maybritt Kuypers; Ewelina Maculewicz.
Sesja 3: Adaptacja człowieka do warunków środowiskowych podczas lotów kosmicznych (Environmental Adaptation in Human Spaceflight). 15 minut wystąpienia + 5 minut na pytania i odpowiedzi: Jacek Kot; Dariusz Tomaszewski; Zuzanna Paśko
Dyskusja panelowa: Kluczowe luki badawcze i nowe kierunki rozwoju medycyny kosmicznej. Uczestnicy: Michał Żmijewski; Afshin Beheshti; Joseph Borg; Maybritt Kuypers. Moderatorka: Magdalena Kozak.
Sesja plakatowa i networking
Dzień 2, piątek, 6 listopada 2026 r.
Wykład otwierający: Angelique van Ombergen.
Krótkie wystąpienia naukowców na początku kariery (Early-Career Flash Talks). 6 prelegentów, po 5 minut na osobę
Opowieści o kosmosie (Telling the Stories of Space): Maciej Myśliwiec; Hubert Kijek.
Sesja 4: Technologie w biomedycynie kosmicznej (Technologies in Space Biomedicine). 15 minut wystąpienia + 5 minut na pytania i odpowiedzi: Ian Johnson; Biomedika; Jonathan Scott.
Okrągły stół studencki (Student Roundtable): Virginia Wotring; William da Silveira; Agnieszka Zimmermann; Karolina Twardowska; Maksymilian Brzezicki. Moderatorka: Urszula Lawrynowicz.
Sesja 5: Nowe obszary badań i przyszłe kierunki rozwoju (Emerging Research & New Directions). 15 minut wystąpienia + 5 minut na pytania i odpowiedzi: ppłk Monika Tarpiłowska; ppłk Małgorzata Szczypek; Aleksander Kucner.
Dyskusja panelowa: Medycyna kosmiczna w Europie – priorytety, możliwości i ograniczenia: Anna Fogtman; Angelique van Ombergen; Jonathan Scott; Anna Żaczek; Grzegorz Kade. Moderator: Jakub Mieczkowski.
Wręczenie nagród i oficjalne zakończenie konferencji.
Na tym nie koniec. Jak usłyszeliśmy, przygotowywana jest trzecia Międzynarodowa, Ogólnopolska Konferencja Medycyny Kosmicznej.
Kazimierz Netka
Proszę, czytaj również na portalu: Pulsarowy.pl